Χύτρα

Δίπλα ακριβώς από το λιμάνι και την παραλία του Καψαλιού βρίσκεται μια κρυμμένη παραλία, το Σπαραγαρίο. Κατάληξη της ρεματιάς που έρχεται από την Χώρα η παραλία του Σπαραγαρίου βρίσκεται ανάμεσα από δύο απότομες πλαγιές, σαν μικρό φαράγγι.

 Μπορείς να την επισκεφτείς περπατώντας είτε να νοικιάσεις θαλάσσιο ποδήλατο από την παραλία του Καψαλιού. Μετά από το Σπαραγαρίο ακολουθεί μια ένας μικρός όρμος, ο άγιος Παύλος και είναι προσβάσιμος από ένα χωματόδρομο κάτω ακριβώς από το κάστρο.

Η μνήμη της Αγίας Ελέσης γιορτάζεται την 1η Αυγούστου. Η θέα από το μοναστήρι αυτό είναι φανταστική, ειδικότερα κατά το δειλινό, γιατί είναι χτισμένο σε ένα από τα υψηλότερα σημεία στα νότια του νησιού. Από το βουνό της Αγίας Ελέσης μπορεί κανείς να δει την παραλία του Μελιδονίου, αλλά και σχεδόν όλο το νησί. Το μοναστήρι χτίστηκε εκεί που μαρτύρησε η Αγία Ελέσα. Η Ελέσα ήταν κόρη του Ελλάδιου, από την Πελοπόννησο. Ήλθε στα Κύθηρα και μόνασε αφού ο πατέρας της δεν δεχόταν την χριστιανική πίστη της. Την κυνήγησε στο νησί και τη θανάτωσε το 375 μ.Χ. Ο νεότερος μονόχωρος ναός χτίστηκε το 1871. Στην συνέχεια των χρόνων χτίστηκαν νεότερα κελιά καθώς και το τριώροφο κωδωνοστάσιο στη βορειοδυτική πλευρά της μονής. Όπως και στα υπόλοιπα μοναστήρια έτσι και εδώ πολλοί πιστοί διαμένουν κατά τον Δεκαπεντισμό.

Η Κυριακουλού είναι στον αμέσως δεξιά όρμο μετά το ακρωτήρι μεταξύ Χαλκού και Καψαλιού. Λευκό χαλίκι με πράσινα νερά, μικρή με ψηλά βράχια, προσβάσιμη από θάλασσα ή από το φαράγγι που ξεκινάει από το σπήλαιο της Αγίας Σοφίας κοντά στον Κάλαμο και που στο τελείωμα πριν την παραλία δημιουργεί μια μικρή λιμνούλα.

Στην είσοδο της Χώρας στρίβοντας δεξιά υπάρχει ένας χωματόδρομος που μας οδηγεί στην Φελωτή. Ο δρόμος είναι πολύ επικίνδυνος και χρειάζεται μεγάλη προσοχή. Κατηφορίζοντας, το τοπίο μπροστά μας εκπλήσσει, καθώς μεγάλα βράχια έχουν κατρακυλήσει από το βουνό της αγίας Ελέσας και έχουν στηθεί σε τυχαία σημεία πάνω στην πλαγιά. Στη Φελωτή υπάρχουν δύο-τρία σπιτάκια, ένας μικρός μόλος για τις ψαρόβαρκες και μια συμπαθητική παραλία με βότσαλο, στην οποία καταλήγει ακόμα ένα λαγκάδι. Την περιβάλλουν όμορφα βράχια τα οποία θα δείτε σε όλη την περιοχή, γεμάτα σπηλιές, που είναι πολύ ενδιαφέροντα για υποβρύχιο κολύμπι .Στα κοφτερά βράχια γύρω από τη Φελωτή θα δείτε τις "αλαταρές" όπου ντόπιοι μαζεύουν το αλάτι την εποχή όπου τα βράχια "στεγνώνουν". Λίγο παρακάτω μέσα σε μια σπηλιά βρίσκεται και το μικρό εκκλησάκι της αγία Πελαγίας όπου τους χειμερινούς μήνες πλημμυρίζει από τα μεγάλα κύματα.

Στα γραφικά μονοπάτια του Μέσα Βούργου στη Χώρα κάτω ακριβώς από την βόρεια πλευρά του κάστρου παρατηρούμε μια συστάδα από εκκλησάκια. Τρία από αυτά είναι ο άγιος Γιώργος, ο άγιος Δημήτριος και η αγία Τριάδα. Και οι τρεις ναοί είναι μονόχωροι και καμαροσκέπαστοι. Περιέχουν βυζαντινές τοιχογραφίες από τον 15ο αιώνα και μεταβυζαντινές του 18ου. Αξίζει ένας μικρός περίπατος!

Περίπου 4 χιλιόμετρα από τον χωριό του Καλάμου μετά από έναν βατό χωματόδρομο φτάνουμε στον μικρό όρμο της Βρουλέας. Το μικρό λιμανάκι έχει θέα προς τις βραχονησίδες Καπέλο και Κουφό. Το καλοκαιράκι σίγουρα θα συναντήστε αραγμένα μερικά ψαροκάικα. Τα νερά είναι γαλαζοπράσινα και αξίζει να έχετε μάσκα μαζί σας για να εξερευνήσετε τον βυθό.

Σπήλαιο Αγίας Σοφίας Καλάμου
Το σπήλαιο της Αγίας Σοφίας στον Κάλαμο βρίσκεται μέσα σε μια όμορφη ρεματιά, στο δρόμο Καλάμου-Καψαλίου αφού στρίψει κανείς  στη διασταύρωση προς τον οικισμό Σπηλίες. Πλησιάζοντας την είσοδο του σπηλαίου θα αντικρίσετε τον ναό της Αγίας Σοφίας. Είναι ένα μικρό εκκλησάκι, σε πολύ καλή κατάσταση το οποίο ουσιαστικά είναι και η είσοδος της σπηλιάς. Εντυπωσιάζει η τεράστια εσοχή της σπηλιάς. Το σπήλαιο δεν είναι τουριστικά αξιοποιημένο και δεν έχει φωτισμό.

Φεύγοντας από το χωριό του Καλάμου έχουμε πολλές επιλογές στο πού θα πάμε να κολυμπήσουμε! Ο Χαλκός μια από τις ποιο πολυσύχναστες παραλίες του νησιού βρίσκεται λίγα χιλιόμετρα από τον οικισμό του Καλάμου. Μια παραλία με βότσαλο και καταγάλανα νερά! Τους καλοκαιρινούς μήνες θα βρείτε ανοικτή την καντίνα για να σας εξυπηρετήσει και να χαλαρώσετε ενοικιάζοντας ομπρέλα και ξαπλώστρες. Ο χώρος για την στάθμευση των οχημάτων είναι αρκετός.

προσβάσιμος από ένα χωματόδρομο κάτω ακριβώς από το κάστρο.

Στην είσοδο του χωριού και κατευθυνόμενοι προς τα αριστερά πάνω από το γραφικό λιμάνι του Καψαλιού και σε υψόμετρο 100 μέτρων περίπου οδηγούμαστε στο μικρό εκκλησάκι του Αγ. Ιωάννη στο γκρεμό. Ανεβαίνοντας τα λίθινα σκαλοπάτια φτάνουμε στην είσοδο του ναού, όπου παρατηρούμε την επιγραφή του μοναχού Ιωαννικίου, ο οποίος ανακαίνισε το προσκύνημα το 1725. Ο ναός είναι χτισμένος μέσα σε μια μικρή σπηλιά όπου σύμφωνα με την παράδοση εδώ άρχισε ο Άγιος τη συγγραφή της Αποκάλυψης πριν πάει στην Πάτμο, διωκόμενος από την Ρώμη. Πάνω από τη θολωτή είσοδο είναι χτισμένος ο ξενώνας με δυο αίθουσες και μαγειρείο.

Ο αρχικός ξενώνας υπολογίζεται ότι κτίσθηκε πριν από 500 χρόνια και σε αυτόν καθώς και σε ένα-δυο μικρά κελιά ακόμη διέμεναν κάποτε 5-6 καλόγεροι. Συνεχίζοντας τα ανηφορικά σκαλοπάτια συναντάμε έναν αρχαίο μικρό ναό που κατά πάσα πιθανότητα ήταν έπ' ονόματι του άγιου Ιωάννου του Πρόδρομου και λίγο παραπάνω καταλήγουμε στο σπήλαιο. Κατά τον 17ο αιώνα στο συγκρότημα του Ενγκρεμνού φαίνεται ότι υπήρχαν 2 ναοί, του Ιωάννου του Θεολόγου μέσα στο σπηλαίο και του Πρόδρομου παρακάτω στο γκρεμό.

Το μνημείο αυτό ερειπώθηκε λόγω των βαρβαρικών επιδρομών και της εγκατάλειψης και όταν ανακαινίσθηκε σε μεταγενέστερους χρόνους τον 18ο αιώνα φαίνεται ότι το σπήλαιο εγκαινιάσθηκε έπ' ονόματι του Προδρόμου και έτσι ξεχάσθηκε η λατρεία του Θεολόγου με την οποίαν κατ' εξοχήν είναι συνδεδεμένο το σπηλαίο, το οποίο αποτελείται από δυο χώρους. Ο πρώτος, περισσότερο ευρύχωρος μήκους 7 μέτρων είναι ο κυρίως ναός και ο δεύτερος, στενότερος και χαμηλότερος μήκους 20 μέτρων με πήλινες λεκάνες για να συγκεντρώνεται το νερό που στάζει από την οροφή του σπηλαίου. Στο ξύλινο τέμπλο δεξιά μια μικρή θυρίδα οδηγεί σε ένα στενό υπερώο όπου ήταν ασκητήριο.

Κατά το τέλος του 18ο αιώνα αρχές 19ου ηγούμενος στον Ενγκρεμνό διετέλεσε ο Άνθιμος Λεβούνης, μετέπειτα επίσκοπος Κυθήρων. Τελευταίος ηγούμενος διετέλεσε ο Κύριλλος Κεντρωτής στα χρόνια της Αγγλοκρατίας. Σήμερα ο ναός εορτάζει το Γενέθλιον του Προδρόμου στις 24 Ιουνίου και στις 29 Αυγούστου την Αποτομή της τιμίας κεφαλής του. Αξίζει να επισκεφθείτε τον ναό γιατί θα ανταμειφθείτε και από την εκπληκτική θέα του Καψαλιού του κάστρου και της Χύτρας παράλληλα!

Κάστρο Χώρας Κυθήρων
Θεμελιώθηκε πάνω σε ένα φυσικό οχυρό κατά τον 13ο αιώνα, την περίοδο της κυριαρχίας των Βενετών. Χτίστηκε σε διάφορες φάσεις της ιστορίας του νησιού. Το μεγαλύτερο και κυριότερο τμήμα με την πρόσοψη χτίστηκε το 1503 από τους Βενετούς, οι οποίοι τοεπισκεύασαν και το ανασυγκρότησαν διότι έδιναν ιδιαίτερη σημασία στη στρατηγική θέση του. Δεδομένου οτι δεσπόζει ανάμεσα σε 3 πελάγη (Ιόνιο, Κρητικό και Αιγαίο) ήταν ανέκαθεν "το μάτι της Κρήτης", διότι η φρουρά μπορούσε να παρακολουθεί τις κινήσεις των καραβιών.
Η είσοδος του φρουρίου ήταν από τη σήραγγα (φόσσα). Στο μπροστινό τοίχο ήταν το λιοντάρι του Αγίου Μάρκου, το έμβλημα των Βενετών, το οποίο καταστράφηκε από τους Γάλλους το 1797 μαζί με τη Βίβλο των Ευγενών (libro d ‘oro) και τα οικόσημα. Μετά την είσοδο του φρουρίου αριστερά είναι οι φυλακές. Δεξιά προς την νοτιοδυτική ντάπια είναι η πελώρια στέρνα της Βενετικής περιόδου με θόλους και τόξα. Καθώς ανεβαίνουμε αριστερά είχε διώροφα σπίτια που κάποτεκατοικούνταν. Πριν 200 χρόνια το κάστρο ή "Φορτέτσα" είχε περίπου 200 κατοίκους. Ο τελευταίος κάτοικος του κάστρου έφυγε στην Κατοχή, οπότε οι κατακτητές επιτάξανε όσα κτίρια τους χρειάζονταν και εγκαταστάθηκαν. Δεξιά καθώς ανεβαίνουμε ένα κτίριο με τοίχους πάχους ενός μέτρου ήταν μπαρουταποθήκη και δίπλα ακριβώς είναι ο ναός του Παντοκράτρα με όμορφες τοιχογραφίες. Το κτίριο που σήμερα στεγάζει το Ιστορικό αρχείο Κυθήρων ήταν το διοικητήριο, η έδρα του Βενετού προνοητή και αργότερα του Άγγλου τοποτηρητή.
Στην πλατεία του διοικητηρίου είναι μια μεγάλη εκκλησία του 16ου αιώνα που αρχικά ήταν καθολική "η Παναγιά των Λατίνων". Αργότερα το 1806 εγκαινιάσθηκε σαν ορθόδοξη επ' ονόματι της Μυρτιδιωτίσσης. Δίπλα είναι η "Παναγία ορφανή" της οικογένειας Καλλονά, η οποία εκκλησία είχε την εικόνα και τα κειμήλια της μονής Αγκαράθου του Ηρακλείου για 300 χρόνια, αφότου η Κρήτη έπεσε στα χέρια Τούρκων. Στην εκκλησία της Μυρτιδιωτίσσης φυλασσόταν η εικόνα της σε περιόδους έξαρσης των πειρατικών επιδρομών. Από το 1842 η εικόνα επέστρεψε στο προσκύνημα των Μυρτιδίων και στο κάστρο έμεινε ένα αντίγραφο του 1844. Έξω από το φρούριο υπάρχει και δεύτερος καστρότοιχος προς Βορρά που περικλείει το Κλειστό Βούργο με πολλές εκκλησίες και σπίτια. Το κάστρο έχει πολλά κανόνια από την περίοδο των Βενετών, των Ρωσοτούρκων και των Άγγλων.

θαλάσσια σπηλιά με χρώματα που σε μαγεύουν έξω αλλά και μέσα στο βυθό. Στο τέλος αυτής της σπηλιάς υπάρχει ένα καταφύγιο για φώκιες.

Μέσα στην καλύτερη τριάδα των παραλιακών προορισμών είναι η παραλία του Μελιδονιού. Βρίσκεται στα νοτιοδυτικά του νησιού και συνδέεται με χωματόδρομο με το χωριό Δρυμώνας. Αυτός ο μικρός κολπίσκος με ψιλή άμμο και κρυστάλλινα νερά με θέα προς την Χύτρα θα σας εντυπωσιάσει. Λειτουργεί καντίνα στην οποία διοργανώνονται beach party την μέρα και την νύχτα. Ο εναλλακτικός τρόπος πρόσβασης στην παραλία είναι με τον Καπετάν Σπύρο και το σκάφος του από το λιμανάκι του Καψαλιού.

Κολυμπώντας στην παραλία του Καψαλιού θα ανταμειφθείτε από την υπέροχη θέα της Χύτρας του κάστρου και της Χώρας. Η παραλία είναι οργανωμένη με ομπρέλες ξαπλώστρες και θαλάσσια ποδήλατα. Η μία μεριά της παραλίας έχει βότσαλα και η άλλη άμμο, διαλέγεις και παίρνεις. Εάν πεινάσετε μπορείτε να κάνετε μια βόλτα ακριβώς πάνω από την ακτή στα παραδοσιακά εστιατόρια ή εάν δεν θέλετε φαγητό μπορείτε να καθίσετε σε ένα από τα πολλά καφέ σνακ μπαρ που διαθέτει.