ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΜΙΧΑΛΙΤΣΙΟΥ

Στις βόρειες παρυφές του Προαστείου βρίσκεται το Μνημείο της Νίκης, το τρόπαιο της Ναυμαχίας του Ακτίου και σύμβολο του νέου status quo. Κτισμένο το 28 π.Χ. πάνω στο λόφο Μιχαλίτσι, σε θέση με πανοραμική θέα, αποτελούσε τέμενος αφιερωμένο στους θεούς Απόλλωνα, Ποσειδώνα και Άρη, οι οποίοι στάθηκαν αρωγοί του αυτοκράτορα Αυγούστου στη μεγαλειώδη νίκη του. Το μνημείο κατασκευάστηκε σε τεχνητό άνδηρο, την όψη του οποίου κοσμούσαν τα χάλκινα έμβολα του στόλου των ηττημένων (Αντωνίου και Κλεοπάτρας). Πάνω από τον πέμπτο δόμο της κρηπίδας είχαν τοποθετηθεί οι λιθόπλινθοι της μεγάλης αφιερωματικής λατινικής επιγραφής. Στη βόρεια πλευρά υπήρχε πιόσχημη στοά, ανοιχτή προς τα νότια, όπου βρισκόταν ο μνημειώδης βωμός με εξαιρετικής τέχνης ανάγλυφο διάκοσμο, που αποδίδει το θρίαμβο του Αυγούστου.

Το αρχαίο Θέατρο της Νικόπολης, στην θέση Προάστειο, βόρεια της τειχισμένης πόλης, είναι ένα εντυπωσιακό οικοδόμημα, που κατασκευάσθηκε στις αρχές του 1ου αι. μ.Χ. μαζί με τα άλλα δημόσια κτήρια της πόλης. Λειτουργούσε κυρίως κατά τη διάρκεια των Νέων Ακτίων, αγώνων που είχαν θρησκευτικό χαρακτήρα και τελούνταν προς τιμή του Απόλλωνα.
 

Όλα ξεκίνησαν το 31 π.Χ. Για να γιορτάσει την επιτυχία του στη ναυμαχία του Ακτίου, στην είσοδο του Αμβρακικού κόλπου, ο Οκταβιανός, μετέπειτα αυτοκράτορας Αύγουστος, αποφασίζει να χτίσει μία ολόκληρη νέα πόλη – συνηθιζόταν αυτό τότε, το έκανε συχνά και ο Μέγας Αλέξανδρος! Τη νέα πόλη θα την ονομάσει Νικόπολη, για να θυμούνται όλοι τη νίκη του.

Θα πάρει και μια άλλη απόφαση ο Οκταβιανός. Θα ανακηρύξει προστάτη του τον θεό Απόλλωνα και για λόγους πολιτικούς και θρησκευτικούς θα ανανεώσει τους αγώνες που τελούνταν εδώ από πολύ παλιά προς τιμήν του. Στην Νικόπολη, στο «Εν άλσει προάστειό» της, φρόντισε να φτιαχτούν όλες οι απαραίτητες εγκαταστάσεις για την τέλεση των νέων Ακτίων: γυμνάσιο, στάδιο, δύο συγκροτήματα λουτρών και, φυσικά, θέατρο, αφού οι αγώνες είναι αθλητικοί αλλά και καλλιτεχνικοί.

Το επιβλητικό ρωμαϊκό θέατρο της Νικόπολης χρησιμοποιήθηκε αδιάκοπα, από τον 1ο αι. π.Χ. έως τον 3ο αι. μ.Χ.Γενιές ολόκληρες πέρασαν από εδώ, θεατές και καλλιτέχνες, ανώνυμοι και επώνυμοι, ακόμη και ο ίδιος Νέρωνας, ο διαβόητος Ρωμαίος αυτοκράτορας που «δοκιμάζει» τις ικανότητές του στη μουσική και την τραγωδία και – φυσικά – βραβεύεται!

Έπειτα, το Θέατρο παρέμεινε σιωπηλό για αιώνες. Οι πρώτες ανασκαφές ξεκίνησαν δειλά τη δεκαετία του 1960. Ακολούθησαν κι άλλες, στις επόμενες δεκαετίες, με κορύφωση τις αρχές του 21ου αιώνα. Οι μεγάλης κλίμακας σύγχρονες επεμβάσεις και η συστηματική αρχαιολογική έρευνα έχουν πολλαπλούς στόχους: να ανακαλύψουν άγνωστες μέχρι σήμερα πτυχές της αρχιτεκτονικής και της ιστορίας του μνημείου, να το προφυλάξουν από περαιτέρω φθορά αλλά και να εγκαινιάσουν μία νέα εποχή χρήσης και γόνιμης επαφής με την τοπική και την παγκόσμια κοινότητα.

αριθμός θεατών: ~5.000
διάμετρος ορχήστρας: ~22 μ.
διάμετρος κοίλου: 92 μ.
χρονολογία κατασκευής: 1ος αι. π.Χ.
σε χρήση: Όχι

Η ρωμαϊκή οικία του Αντωνίνου είναι η μόνη ανασκαμμένη ιδιωτική οικία της ρωμαϊκής πόλης. Βρίσκεται έξω από το δυτικό τμήμα του βυζαντινού τείχους και βορειοανατολικά του ρωμαϊκού Ωδείου και απέχει 200 μ. περίπου από το τείχος και 300 μ. από το Ωδείο. Πρόκειται για μνημείο διαμονής, την κατοικία του Μάνιου Αντωνίνου. Από επιγραφή που έχει βρεθεί σε ένα ψηφιδωτό δάπεδο αναφέρεται και το όνομα της Αριστοκλίας, η οποία πιθανότατα ήταν η πρώτη οικοδέσποινα της κατοικίας αυτής. Η πρώτη οικοδομική φάση της κατοικίας ανάγεται χρονολογικά σύμφωνα με τα αρχαιολογικά ευρήματα στον 2ο αι. μ.Χ., ενώ δέχτηκε επισκευές στα τέλη του 3ου με αρχές 4ου αι. μ.Χ.

Έχουν αποκαλυφθεί πέντε μεγάλα δωμάτια, έξι μικρότεροι βοηθητικοί χώροι και τμήμα της αυλής με πηγάδι, το οποίο διέθετε δεξαμενή αποθήκευσης νερού. Στην είσοδο του πρώτου μεγάλου δωματίου αποκαλύφθηκε το μεγάλο κατώφλι της πόρτας, ενώ το εσωτερικό της αίθουσας αυτής ήταν διακοσμημένο με ψηφιδωτό δάπεδο (3,50 x 6,25 μ.). Το ψηφιδωτό περιέχει γεωμετρικά μοτίβα και ένα κεντρικό έμβλημα, το οποίο πλαισιωνόταν από σπείρα άκανθας. Στη νοτιοανατολική γωνία της αίθουσας ήρθε στο φως προτομή Διονύσου. Η διακόσμηση του ψηφιδωτού με τις έντονες φωτοσκιάσεις και ο τρόπος σμίλευσης της προτομής οδηγούν σε μια χρονολογία στον 2ο αι. μ.Χ. Η αμέσως επόμενη αίθουσα, στα δεξιά του πρώτου δωματίου, διέθετε μαρμαροθετημένο δάπεδο. Διακοσμημένη με ψηφιδωτό δάπεδ ήταν η αριστερή αίθουσα, το οποίο έχει όμως καταστραφεί. Στο βόρεια των αιθουσών αυτών αναπτύσσεται ένας διάδρομος, ο οποίος διέθετε και αυτός ψηφιδωτό δάπεδο - κατεστραμμένο σήμερα - και οδηγούσε στην αυλή της κατοικίας. Στα μικρά δωμάτια της ανατολικής πλευράς οδηγούσε ένας προθάλαμος, ο οποίος βρισκόταν αμέσως μετά το διάδρομο της οικίας. Εκεί ήρθε στο φως ακόμη ένα ψηφιδωτό δάπεδο, το οποίο διασώζει ολόκληρη κτητορική επιγραφή με τα ονόματα της Αριστοκλίας και του Αντωνίνου. Τα δωμάτια της νοτιοανατολικής πλευράς αποτελούσαν βοηθητικούς χώρους, ενώ σε ένα από αυτά βρέθηκε και υπόκαυστο λουτρού. Στον τομέα αυτόν της οικίας η ανασκαφική έρευνα έδειξε ότι έγιναν διάφορες μεταγενέστερες επεμβάσεις και επισκευές.

Το Ρωμαϊκό Ωδείο, από τα σημαντικότερα και καλύτερα διατηρημένα μνημεία της Νικόπολης, αποτελεί πραγματικό αρχιτεκτονικό έργο τέχνης. Κατασκευάσθηκε στα χρόνια του Αυγούστου (αρχές 1ου αι. μ.Χ.) και δέχθηκε διάφορες επισκευές και μετατροπές στο τέλος του 2ου – αρχές 3ου αι. μ.Χ. Βρίσκεται στο κέντρο της αρχαίας πόλης και σε αυτό πραγματοποιούνταν ομιλίες, φιλολογικοί και μουσικοί αγώνες, αλλά και θεατρικές παραστάσεις κατά τη διάρκεια των Νέων Ακτίων, θρησκευτικών αγώνων που τελούνταν προς τιμή του Απόλλωνα.