Εκκλησία

Ο ναός του Αγίου Κωνσταντίνου στο Αβδού Πεδιάδος είναι ένας απλός μονόχωρος ναός. Στο εσωτερικό του είναι κοσμημένος με τοιχογραφίες των αγιογράφων αδελφών Μανουήλ και Ιωάννη Φωκά, σημαντικών εκπροσώπων της κωνσταντινουπολίτικης τέχνης στην Κρήτη. Στην κτητορική επιγραφή του αναφέρεται το έτος 1445 και γίνεται μνεία του βυζαντινού αυτοκράτορα Ιωάννη Η΄ Παλαιολόγου (1425-1448), παρά το ότι οι Κρήτες είχαν ήδη γνωρίσει δυο αιώνες ενετικής κατοχής. 

Το τεταρτοσφαίριο της αψίδας κοσμείται με παράσταση του Χριστού Παντοκράτορα, ενώ πιο κάτω εικονίζονται οι Συλλειτουργούντες Ιεράρχες Βασίλειος και Χρυσόστομος. Στο θριαμβικό τόξο παριστάνεται η Φιλοξενία του Αβραάμ, πλαισιωμένη από τη σύνθεση του Ευαγγελισμού (Θεοτόκος - Αρχάγγελος Γαβριήλ). Την καμάρα του ιερού καταλαμβάνουν οι παραστάσεις της Ανάληψης και της Πεντηκοστής καθώς και τα Εισόδια. Στην καμαρωτή οροφή του κυρίως ναού απαντούν στα άνω διάχωρα Ευαγγελικές σκηνές (Υπαπαντή, Εις Άδου Κάθοδος, Σταύρωση, Μεταμόρφωση, Ίαση του Τυφλού) και στα κάτω σκηνές από το συναξάριο του Αγίου Κωνσταντίνου. Στους πλευρικούς τοίχους εικονίζονται ολόσωμοι Άγιοι. Στο δυτικό τοίχο υπάρχει νωπογραφική παράσταση της Κοίμησης της Θεοτόκου, έργο του Ιωάννη Φωκά, και σκηνές από την παράσταση της Τελευταίας Κρίσεως. 

Η τεχνοτροπία των Φωκάδων χαρακτηρίζεται από μια τάση ακαδημαϊσμού που εντοπίζεται στη λιτότητα, την ηρεμία και την ισορροπία των συνθέσεων. Τα στοιχεία αυτά τους κατατάσσουν ανάμεσα στους άμεσους προδρόμους της Κρητικής Σχολής του 15ου και 16ου αι.

 

http://odysseus.culture.gr/

Το σπήλαιο της Αγίας Φωτεινής

Σε υψόμετρο 760μ βρίσκεται το σπήλαιο της Αγίας Φωτεινής. Έχει μήκος 44μ, πλάτος 1,8μ έως 7,5μ και ύψος 5,3μ έως 20μ. Δώδεκα μέτρα μετά την είσοδο στη δεξιά πλευρά συναντούμε μια υπόγεια κοιλότητα (λαγούμι) και αμέσως μετά αρχίζει ένας στενός διάδρομος (παλιά κοίτη ροής νερού) που οδηγεί στην τελευταία αίθουσα του σπηλαίου, η οποία και χρησιμοποιείται σαν εκκλησία αφιερωμένη στην Αγία Φωτεινή. Στην αρχή της αίθουσας υπάρχει πέτρινη σκάλα με 6 σκαλοπάτια και 2 σταλαγμίτες που τους ονομάζουν "γόνατα της Αγίας Φωτεινής". Στο βάθος της αίθουσας, ένας μικρός θεαματικός χώρος χρησιμεύει σαν Ιερό Βήμα και πάνω από αυτό είναι το "ανώγειον" όπου φαίνονται τα ξύλινα στηρίγματα βαρούλκου, με το οποίο ανέβαζαν διάφορα είδη κατά την Τουρκοκρατία. Δίπλα στο Ιερό υψώνεται μια θεαματική λευκή και ογκώδης στήλη, ύψους 6,5μ.

Η τοπική παράδοση του Αβδού θέλει την Αγία Φωτεινή σαν μοναστήρι. Ο P. Faure αναφέρει ότι η λατρεία στο σπήλαιο άρχισε τον 19ο αιώνα. Ισως να υπήρχαν σποραδικά μοναχοί - ερημίτες στα γύρω σπήλαια. Ωστόσο δεν φαίνονται ίχνη οργανωμένου μοναστηριακού συγκροτήματος. Είναι όμως γνωστό ότι στα τέλη του 19ου αιώνα μόναζε εκεί ένας τουλάχιστον μοναχός.

Κοντά στο σπήλαιο υπάρχει ο σπηλαιώδης ναός της Αγίας Αννας.

Το σπήλαιο της Αγίας Φωτεινής ήταν ονομαστό ως κρυσφύγετο κατά την περίοδο των Κρητικών Επαναστάσεων.Σε αναφορά τους οι κάτοικοι του Αβδού προς τον επίσκοπο Πέτρας, το 1899, αναφέρουν ότι "το Μονύδριον Αγία Φωτεινή ως εκ τnς θέσεώς του πολλάκις μέxρι τούδε διέσωσεν ουχί μόνον κινητάς Περιουσίας ολοκλήρου της επαρχίας αλλά και τους ανέκαθεν προμάχους τnς ελευθερίας επανειλnμμένως εξένισε". Στο ίδιο έγγραφο αναφέρεται και το όνομα του Ιερομόναχου Δανιήλ Τζεκάκη που ζούσε στην Αγία Φωτεινή. Οι κάτοικοι μ' αυτό το έγγραφο ζητούσαν από τον Επίσκοπο να επιτρέψει στον Ιερομόναχο να κάνει μια περιοδεία στην Επισκοπή του, γιατί η συντήρηση του Μονυδρίου είχε καταστεί δυσχερής.

Σήμερα στην Αγία Φωτεινή γίνεται πανυγήρι ονομαστό σ' όλη την περιοχή, την τέταρτη Κυριακή μετά το Πάσχα.

Αγία Αννα

Σπηλαιώδης ναός σε ειδυλιακό τοπίο και σε υψόμετρο 760 μ. κοντά στο υπερκείμενο ονομαστό σπήλαιο - εκκλησία της Αγίας Φωτεινής (19ος αιώνας) νοτιοανατολικά του Αβδού. Τα ανάγλυφα δύο θυρώματα (πλαίσια πόρτας) με το χαρακτnριστικό σχήμα και την διακόσμnση ανήκουν στα τελευταία χρόνια της ενετοκρατίας.

Άγιος Νικόλαος 

Ναός της βενετοκρατίας με ίχνη τοιχογράφησης. Η πρώτη γραπτή του μνεία απαντάται στις 18 Ιουνίου 1645 στον Κώδικα της Ι.Μονής Καρδιωτίσσης (ή Κεράς).