Νομός: Ηρακλείου
Μέρη κοντινά με Εκκλησία
Ναός Αγίου Παντελεήμονα στο Μπιτζαριανό
Ο μεγάλης ιστορικής σημασίας μεσοβυζαντινός ναός του Αγίου Παντελεήμονα, βρίσκεται κοντά στο Μπιτζαριανό, βόρεια του Καστελλίου, σε μία τοποθεσία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους και είναι μια μεγάλη βασιλική που χωρίζεται σε τρία κλίτη με δυο σειρές κιονοστοιχιών χωρίς κιονόκρανα. Ένας από τους κίονες απαρτίζεται από κιονόκρανα τοποθετημένα το ένα πάνω στο άλλο, προερχόμενα από αρχαιότερο κτίσμα. Στην πρόσοψη σώζονται λείψανα του πρόναου.
Ο ναός σώζει σήμερα λίγες τοιχογραφίες, κυρίως στην αψίδα και τους πλάγιους τοίχους. Τεχνοτροπικά αυτές χαρακτηρίζονται από τάση αρχαϊσμού. Τα χαρακτηριστικά του προσώπου, τα περιγράμματα και η πτυχολογία αποδίδονται γραμμικά, με τρόπο ώστε οι πανύψηλες μορφές να στερούνται πλαστικότητας. Ωστόσο οι μορφές των αγγέλων που πλαισιώνουν την Ένθρονη Θεοτόκο παρουσιάζουν μια ζωηρή κίνηση, την οποία παρακολουθούν οι εύπλαστες πτυχές των ενδυμάτων, θυμίζοντας χαρακτηριστικά των πρώτων δεκαετιών του 14ου αι. σε μνημεία της Μακεδονίας. Ζωηρή κινητικότητα εκφράζεται και στην παράσταση της Κοινωνίας των Αποστόλων με την παράθεση των μορφών σε πολλά διαφορετικά επίπεδα βάθους, μπροστά από τα ψηλά κτήρια. Στους πλάγιους τοίχους εικονίζονται ολόσωμες μετωπικές μορφές αγίων, οι περισσότεροι από τους οποίους αποδίδονται με απλό γραμμικό σχέδιο.
Πρόκειται για μία τρίκλιτη θολοσκέπαστη βασιλική, η οποία πιθανόν είχε χτιστεί σε θέση παλαιοχριστιανικής εκκλησίας, όπως συνάγεται από αρχαιότερα αρχιτεκτονικά λείψανα, τα οποία είναι ορατά στην τοιχοποιία και στο εσωτερικό του μεταγενέστερου ναού. Το αρχικό κτίριο του τελευταίου, οικοδομήθηκε το 2ο μισό του 11ου αιώνα και αποτελούσε μια ξυλόστεγη βασιλική με νάρθηκα, η οποία δέχθηκε πολλές επεμβάσεις στο πέρασμα των αιώνων. Από την πρώτη φάση του ναού, σώζεται σήμερα ο ανατολικός τοίχος με τις τρεις ημικυλινδρικές αψίδες και μέρος του νότιου τοίχου, ο οποίος διαμορφώνεται πλαστικά με τέσσερα τυφλά αψιδώματα. Οι άλλοι δυο απλούστεροι τοίχοι ανασκευάστηκαν μαζί με την οξυκόρυφη καμάρα το 13ο αιώνα, ενώ το κτίριο υπέστη περαιτέρω επεμβάσεις και το 19ο αιώνα.
Στο εσωτερικό της εκκλησίας, από τις τοξοστοιχίες που χωρίζουν τα κλίτη, αξίζει να παρατηρήσει κανείς το βορειοανατολικό κίονα που αποτελείται από τέσσερα επάλληλα, μαρμάρινα κορινθιακά κιονόκρανα. Ακόμα, ενδιαφέρον παρουσιάζει ο αποσπασματικός τοιχογραφικός διάκοσμος, ο οποίος διατηρείται καλύτερα στα κατώτερα τμήματα των πλευρικών τοίχων, στην κεντρική αψίδα του ιερού και στα μέτωπα των ανατολικών πεσσών.Οι τοιχογραφίες διακρίνονται σε τρία στρώματα και χρονολογούνται από το 2ο μισό του 11ου , έως και το 13ο αιώνα.
Village with spectacular view, graphic little lanes, traditional kafeneia and taverns is a popular tourist destination, especially in the summer where many Kritikes Vradies (Cretan evenings) are organized with local music and dance.
