Σφοντύλι

Βρίσκεται στο μέσο περίπου του νησιού και φτάνει μόλις τα 112 μ. πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Στις παρυφές του υπάρχουν τα Ιερά αρχαίων ελληνικών και άλλων μη ελληνικών θεών καθώς και σκάλες που οδηγούν στην κορυφή του.

Ιερό αφιερωμένο πιθανότατα στη θεότητα Τύχη της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας, που αποτελούσε προσωποποίηση της τύχης, της ευμάρειας και του πλούτου. Η αντίστοιχη Ρωμαϊκή θεότητα ήταν η Φορτούνα.

Αρχαιολογικό Μουσείο Δήλου
Τo Mουσείο της Δήλου κτίσθηκε τo 1904, με δαπάνη της 'εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας'. Το αρχικό κτίριο περιελάμβανε τις πέντε δυτικές αίθουσες, στις οποίες προστέθηκαν αρκετές ακόμη το 1931, όπως και το 1972.

Στην ίδια χρονική περίοδο έγιναν μεγάλες, αλλά ατυχείς, αλλαγές στην εξωτερική μορφή του κτιρίου (επειδή οι αρχαιολόγοι θέλησαν να εξουδετερώσουν τυπικά 'βιομηχανικά' στοιχεία του αρχικού κτιρίου και να το καταστήσουν πιο διακριτικό, καθώς προβάλλεται ανάμεσα στις αρχαιότητες).

Η σημερινή έκθεση του Μουσείου περιλαμβάνει εννέα αίθουσες: στις έξι από αυτές εκτίθενται τα γλυπτά και τα ανάγλυφα που βρέθηκαν στην Δήλο, αποτελώντας μία από τις σημαντικότερες αρχαιολογικές συλλογές παγκοσμίως.

Δύο αίθουσες περιλαμβάνουν αγγεία προϊστορικών έως και υστεροελληνιστικών χρόνων και σε μία άλλη εκτίθενται διάφορα μικροαντικείμενα που βρέθηκαν στις ιδιωτικές κατοικίες της Δήλου. Η έκθεση αυτή δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Συλλογές

Συλλογές που περιλαμβάνει το Μουσείο:

- Επιτύμβια αγάλματα και στήλες του 7ου - 1ου αιώνα π.Χ.

- Αγγεία των μέσων της 3ης χιλιετίας - 1ου αιώνα π.Χ.

- Ειδώλια του 2ου - 1ου αιώνα π.Χ.

- Κοσμήματα και μικροαντικείμενα του 2ου - 1ου αιώνα π.Χ.

- Ψηφιδωτά του 2ου - 1ου αιώνα π.Χ

Εκθέματα

Τα σημαντικότερα εκθέματα είναι:

- πλακίδιο από ελεφαντόδοντο με ανάγλυφη παράσταση Μυκηναίου πολεμιστή που βρέθηκε στο Αρτεμίσιο,

- κορμός κούρου από το Ιερό του Απόλλωνα,

- μαρμάρινο σύμπλεγμα του Βορρέα που αρπάζει την πριγκίπισσα της Αττικής Ωρείθυια και βρέθηκε στο ναό των Αθηναίων,

- αγάλματα του Διοσκουρίδη και της συζύγου του Κλεοπάτρας - Αθηναίων που κατοικούσαν στη Δήλο - που βρέθηκαν στην οικία του ζεύγους, στη συνοικία του Θεάτρου,

- άγαλμα του Απόλλωνα στον τύπο του Λυκείου Απόλλωνος του Πραξιτέλους - ο θεός στηρίζεται στον κορμό ενός δένδρου και πατά πάνω σε γαλατικές ασπίδες - από τη συνοικία του Θεάτρου,

- χάλκινο προσωπείο γενειοφόρου Διονύσου που φορεί διάδημα και στεφάνι κισσού και βρέθηκε νότια της Αγοράς των Κομπεταλιαστών,

- Κορινθιακό αλάβαστρο - αγγείο για αρωματικό λάδι με παράσταση Ποτνίας Θηρών μεταξύ δύο κύκνων - βρέθηκε στο Ηραίο,

- ενεπίγραφο τριγωνικό βάθρο αγάλματος κούρου - με ανάγλυφη κεφαλή κριού στη μία γωνία και γοργόνεια στις άλλες δύο - από το Ιερό του Απόλλωνα,

- Αρχαϊκή κόρη - φορεί πέπλο ζωσμένο στη μέση, που κοσμείται στο μέσον της πρόσθιας όψης με κάθετη ταινία εγχάρακτου διπλού μαιάνδρου - βρέθηκε στο Ιερό του Απόλλωνα και θεωρείται από τα παλαιότερα σωζόμενα έργα μεγάλης πλαστικής,

- τοιχογραφία από τον εξωτερικό τοίχο ενός σπιτιού στη συνοικία Σκαρδανά, όπου παριστάνεται ο Ηρακλής, δύο πυγμάχοι και ανδρική μορφή που παίζει αυλό ή σάλπιγγα.

Δημόσια δεξαμενή για την συγκέντρωση νερού από τον ποταμό Ινωπό, τον ιερό ποταμό της Δήλου που θεωρείται ότι πήγαζε από το όρος Κύθνος και σύμφωνα με το μύθο επικοινωνούσε υπόγεια με τον ποταμό Νείλο. Το νερό της δεξαμενής χρησιμοποιούνταν και για τις τελετουργίες των Αιγυπτιακών Ιερών.

Συγκρότημα ιδιωτικών κατοικιών, που πήραν το όνομά τους από τον Ινωπό ποταμό που έρεε στην περιοχή. Τα ύδατα του ποταμού θεωρούνταν ιερά γιατί σύμφωνα με το μύθο συνδεόταν υπόγεια με τα ύδατα του ποταμού Νείλου στην Αίγυπτο.

Ναός της Ίσιδος

Ο μικρός δωρικός ναός της Ίσιδος, βρίσκεται στο Ιερό των Ξένων Θεών, στους πρόποδες του Κύνθου. Οικοδομήθηκε στις αρχές του 2ου αιώνα π.Χ. και επισκευάσθηκε από τους Αθηναίους το 135 π.Χ. Στο εσωτερικό του ναού σώζεται ακόμη το λατρευτικό άγαλμα της θεάς, που λατρευόταν με διάφορα ονόματα και ήταν η προστάτις των ναυτικών και αυτή που έδινε καλή υγεία και τύχη.

Ήταν Iερό των Αιγυπτίων εμπόρων, που οικοδομήθηκε γύρω στο 200 π.Χ.. Στο ιερό αυτό λατρευόταν ο αρχαίος Ελληνο-Αιγύπτιος θεός Σάραπις (ή Σέραπις) καθώς και η Ίσιδα, ο Άνουβις και αργότερα και ο Ώρος, ο οποίος αποκαλούνταν από τους αρχαίους Έλληνες Αρποκράτης.

Ήταν το επίσημο Ιερό των Συρίων θεών που κατασκευάστηκε πιθανόν γύρω στα μέσα του 2ου αι. π.Χ.. Στο Ιερό λατρευόταν η Ατάργατη, που ταυτίστηκε με την Αφροδίτη, και ο σύντροφός της Άδαδος, θεός συγγενικός με τον Δία.

Μια από τις πιο καλά διατηρημένες κατοικίες της Δήλου με αξιόλογα ψηφιδωτά. Διάφορα ψηφιδωτά απεικονίζουν θεατρικές μάσκες, απ' όπου πήρε και το όνομά του το κτήριο. Σε ένα άλλο εκπληκτικό ψηφιδωτο, παριστάνεται ο θεός Διόνυσος, να ιππεύει ένα πάνθηρα ή μια λεοπάρδαλη.

Ναός της Ήρας

Ο δωρικός ναός της Ήρας οικοδομήθηκε γύρω στο 500 π.Χ., κάτω από τον σηκό, όμως, βρέθηκαν λείψανα ενός αρχαιότερου ναού των αρχών του 7ου αιώνα π.Χ. Κάτω από τον σηκό βρέθηκαν επίσης πολλά αγγεία αρχαϊκών χρόνων (στο Μουσείο), αρκετά από τα οποία έχουν εγχάρακτες αναθηματικές επιγραφές. Στα νότια του ναού βρίσκεται ο βωμός της θεάς.

Η νήσος Δήλος αναδύεται στην ελληνική Ιστορία από τις αρχές του 10 αιώνα π.Χ., ως ένα σπουδαίο λατρευτικό κέντρο του ιωνικού κόσμου, με αφετηρία τη μυθολογική γέννηση του Απόλλωνα και της Άρτεμης, και γίνεται αργότερα έδρα αμφικτυονίας νησιών του Αιγαίου.

Στα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ. οι Αθηναίοι τείνουν να κυριαρχήσουν και στο ιερό νησί.

Το 540 π.Χ ήδη, ο Πεισίστρατος αποφασίζει την πρώτη κάθαρσή του, ενώ με τη δεύτερη, το 426 π.Χ, μεταφέρονται τα οστά όλων των νεκρών της Δήλου στο γειτονικό νησί Ρήνεια και απαγορεύονται πλέον οι γεννήσεις και οι θάνατοι στο νησί του Απόλλωνα ώστε να μη μιαίνουν το Ιερό του.

Με την έλευση των Μακεδόνων το 315 π.Χ το νησί αποκτά την ανεξαρτησία του και τη δυνατότητα να αναπτυχθεί εμπορικά.

H εγκατάσταση των Ρωμαίων αργότερα, έχει σαν αποτέλεσμα την αθρόα προσέλευση Αιγυπτίων, Συρίων και Ιταλών και την περαιτέρω ανάπτυξη του νησιού έως το 88 π.Χ όπου κατά τη διάρκεια των Μιθριδατικών πολέμων, δέχεται δύο φοβερές επιθέσεις και αρχίζει να φθίνει έως την τελική εγκατάλειψη του τον 6ο μ.Χ. αιώνα.

Μετά από αιώνες ακινησίας η Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή ξεκινά ανασκαφές στον αρχαιολογικό χώρο το 1873 και η Δήλος ξαναβγαίνει από την αφάνεια, αποκαλύπτοντας την πλούσια Ιστορία της σε ολόκληρο τον Κόσμο.

Το αρχαιολογικό Μουσείο της Δήλου είναι σήμερα ένα από τα σημαντικότερα της Ελλάδας, με σπάνια εκθέματα όπως γλυπτά, αγγεία, επιγραφές, θαυμάσια μωσαϊκά κ.α.

Η Δήλος και η Ρήνεια τελούν υπό την προστασία του Υπουργείου Πολιτισμού και απαγορεύονται ο ελλιμενισμός σκαφών και η διανυκτέρευση ατόμων χωρίς ειδική άδεια.  

Πώς θα φτάσετε
 

Υπάρχουν δρομολόγια για τη Δήλο κάθε μέρα, εφόσον βέβαια ο καιρός το επιτρέπει (καθώς ιδιαίτερα την περίοδο του χειμώνα ή το καλοκαίρι με τα ισχυρά μελτέμια, η πρόσβαση καθίσταται αδύνατη, όχι μόνο για τους επισκέπτες, αλλά και για τους εργαζόμενους). Εκτός από τα δρομολόγια που γίνονται από τη Mύκονο όλο το χρόνο, υπάρχουν μόνο στην περίοδο αιχμής δρομολόγια και από άλλα νησιά των Kυκλάδων (από την Tήνο και τη Nάξο κυρίως).
 
Οι επισκέπτες θα πρέπει να ενημερώνονται για τις καιρικές συνθήκες και τα δρομολόγια μέσω του Λιμεναρχείου

Η Συναγωγή χτίστηκε γύρω στο 150 π.Χ. με 128 π.Χ., από θρησκευτική ομάδα Σαμαριτών εμπόρων, από την περιοχή Λεβάντες της Μέσης Ανατολής, οι οποίοι πιθανότατα εγκαταστάθηκαν στην Δήλο κατά τον 2ο αιώνα π.Χ.. Η Συναγωγή αυτή θεωρείται μια από τις πιο παλιές σε ολόκληρο τον κόσμο.

Είναι μια φυσική χαράδρα στο βράχο που πιθανότατα ήταν τόπος λατρείας του ημίθεου Ηρακλή στο νησί. Κατά τον 3ο αιώνα π.Χ. μεγάλες πλάκες προστέθηκαν στη χαράδρα, δημιουργόντας μια στέγη και ο ναός πήρε τη μορφή που έχει σήμερα. Λαξευμένη στο βράχο, στο εσωτερικό της χαράδρας, βρίσκεται μια μικρή πλατφόρμα στην οποία βρισκόταν ένα ελληνιστικό άγαλμα του Ηρακλή. Στην ελληνιστική Δήλο, ο Ηρακλής είναι ο δεύτερος (μετά την Αφροδίτη) δημοφιλέστερος θεός, ενώ στους ύστερους ελληνιστικούς χρόνους, ο Ηρακλής λατρευόταν ως προστάτης των ναυτικών.

Η περιοχή αυτή βρίσκεται στην ανατολική πλευρά της Δήλου και ανατολικά του σταδίου της Δήλου. Αποτελείται από κατοικίες και εμπορικά καταστήματα τα οποία υποστήριζαν τις ανάγκες του σταδίου.

Ιερό αφιερωμένο στον Άνιο, γιο του Απόλλωνα και πρώτου μυθικού βασιλιά της Δήλου. Χρονολογείται στις αρχές του 6ου αιώνα π.Χ., γεγονός που το καθιστά ένα από τα παλαιότερα οικοδομήματα του νησιού. Ωστόσο στη γύρω περιοχή βρίσκονται ερείπια από τάφους που χρονολογούνται έναν αιώνα νωρίτερα.

Το οικοδόμημα αυτό, που χρονολογείται στον 3ο π.Χ. αιώνα, ήταν το γυμνάσιο όπου φοιτούσαν και αθλούνταν οι νέοι της Δήλου. To οικοδόμημα αποτελείται από μια ανοιχτή πλατεία η οποία περιβάλεται από διάφορα κτήρια.

Το Στάδιο όπου γινόταν όλα τα αθλητικά γεγονότα και οι αγώνες της Δήλου, βρίσκεται στην βορειοανατολική πλευρά του νησιού και πιθανότατα χτίστηκε στις αρχές του 3ου π.Χ. αιώνα. Ωστόσο σήμερα είναι ερειπωμένο σε μεγάλο βαθμό.

Ιερό αφιερωμένο στον θεό Δία Κύνθιο και στη θεά Αθηνά Κυνθία.

Μία από τις πλουσιότερες και πιο καλά διατηρημένες κατοικίες στη Δήλο. Πήρε το όνομά της πολλές Ερμαϊκές στήλες (μαρμάρινες στήλες) που βρέθηκαν στο εσωτερικό του οικοδομήματος, το οποίο ήταν πολλαπλών ορόφων. Ωστόσο είναι αβέβαιο αν πρόκειται για ιδιωτική κατοικία κάποιας πλούσιας οικογένειας ή χώρος συνεδρίασης κάποιου συλλόγου της Δήλου.

Ιδιωτική κατοικία με θαυμάσια διατηρημένα ψηφιδωτά δάπεδα. Το πιο πιθανό είναι να οικοδομήθηκε από κάποιον έμπορο από τη Φοινίκη. Ένα από τα ψηφιδωτά στο δάπεδο του οικοδομήματος απεικονίζει Ερωτιδείς (μικροί Έρωτες) που οδηγούν από ένα ζευγάρι δελφίνια και ένα άλλο απεικονίζει τη φοινικική θεότητα