Νομός: Αττικής
Παναγία Μυρτιδιώτισα
Η μεγαλύτερη μονή των Κυθήρων! Βρίσκετε στην περιοχή των Μυρτιδίων στα δυτικά του νησιού και είναι χτισμένη σε ένα φυσικό βραχώδης άνοιγμα, ανάμεσα από πάρα πολλές μυρτιές! Η εικόνα της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας είναι το πολυτιμότερο κειμήλιο του νησιού και είναι η απανταχού προστάτιδα των Κυθηρίων. Η παράδοση λέει ότι ένας βοσκός είδε στον ύπνο του έναν άγγελο να του υποδεικνύει ένα σημείο στην περιοχή που είχε τα πρόβατά του. Εκεί μέσα σε μια μυρτιά υπήρχε μία εικόνα με την Παναγία. Ο βοσκός ξύπνησε θορυβημένος. Το πρωί πήγε και βρήκε την εικόνα. Την πήρε στο σπίτι του στο γειτονικό χωριό Καλοκαιρινές.
Τη νύχτα η εικόνα εξαφανιζόταν, επέστρεφε στη μυρτιά. Ο βοσκός είδε ξανά τον άγγελο να του λέει πως η εικόνα έπρεπε να μείνει εκεί κοντά στη μυρτιά. Έτσι ο βοσκός έκτισε ένα μικρό εκκλησάκι δίπλα στη μυρτιά και τοποθέτησε την εικόνα εκεί, την οποία την ονόμασε Μυρτιδιώτισσα. Αυτό το εκκλησάκι παραμένει έως σήμερα και ονομάζετε παλαιό Καθολικό όπου εκεί στεγάζεται η εικόνα της Παναγίας μαζί με τα τάματα των επισκεπτών της, μερικά τεράστια κεριά φτιαγμένα από τους ιερείς της εποχής και μερικές άλλες μικρές εικόνες. Η εικόνα όταν βρέθηκε δεν είχε τις σημερινές διαστάσεις. Αυτές τις απέκτησε αργότερα όταν τοποθετήθηκε σε ξύλινο πλαίσιο. Το 1837 φιλοτεχνήθηκε το χρυσό ένδυμα, έργο του καλλιτέχνη Νικόλαου Σπιθάκη. Από αυτή την αρχαία εικόνα φαίνονται μόνο τα πρόσωπα, στα οποία με την πάροδο των αιώνων δεν διακρίνονται πλέον τα χαρακτηριστικά. Στο κάτω μέρος της χρυσής επένδυσης απεικονίζονται τρία θαύματα της Μυρτιδιώτισσας. Το θαύμα της ευρέσεως, η ίασης του παραλύτου και το θαύμα της διασώσεως του φρουρίου της πόλεως των Κυθήρων από την πτώση κεραυνού το 1829. Πάνω ακριβώς από το παλαιό Καθολικό, το 1857, χτίστηκε ο νεότερος μεγαλοπρεπής ναός σε ρυθμό τρίκλιτης βασιλικής. Βόρεια και νότια του νεότερου Καθολικού βρίσκονται τα κελιά των πιστών που επισκέπτονται την μονή την περίοδο της νηστείας των πρώτων δεκαπέντε ημερών του Αυγούστου. Αξιοθαύμαστο έργο στο εσωτερικό της μονής είναι το πώρινο κωδωνοστάσιο 26 μέτρων με τοξοειδείς σχηματισμούς στις προσόψεις των τεσσάρων ορόφων του καλλιτέχνη Νικολάου Φατσέα. Σε όλα αυτά τα έργα πρωτοστάτησε ο ιερομόναχος Αγαθάγγελος Καλλίγερος. Στα χρόνια των πειρατικών επιδρομών, η εικόνα για λόγους ασφαλείας φυλασσόταν στο φρούριο της πόλεως των Κυθήρων στον ομώνυμο ναό. Το κορυφαίο θρησκευτικό έθιμο των Κυθήριων είναι η λιτάνευση κατά την Κυριακή της Ορθοδοξίας από τα Μυρτίδια στη Χώρα. Η περιφορά της εικόνας διαρκεί 15 ημέρες περνώντας μέσα από τα περισσότερα χωριά του νησιού καταλήγοντας στην Χώρα Πολλοί πιστοί ακολουθούν την εικόνα κατά την περιφορά της και τις 15 μέρες! Η Μυρτιδιώτισσα γιορτάζει στις 24 Σεπτεμβρίου, ημερομηνία ευρέσεως της εικόνας.
Μέρη κοντινά με Παναγία Μυρτιδιώτισα
Η μνήμη της Αγίας Ελέσης γιορτάζεται την 1η Αυγούστου. Η θέα από το μοναστήρι αυτό είναι φανταστική, ειδικότερα κατά το δειλινό, γιατί είναι χτισμένο σε ένα από τα υψηλότερα σημεία στα νότια του νησιού. Από το βουνό της Αγίας Ελέσης μπορεί κανείς να δει την παραλία του Μελιδονίου, αλλά και σχεδόν όλο το νησί. Το μοναστήρι χτίστηκε εκεί που μαρτύρησε η Αγία Ελέσα. Η Ελέσα ήταν κόρη του Ελλάδιου, από την Πελοπόννησο. Ήλθε στα Κύθηρα και μόνασε αφού ο πατέρας της δεν δεχόταν την χριστιανική πίστη της. Την κυνήγησε στο νησί και τη θανάτωσε το 375 μ.Χ. Ο νεότερος μονόχωρος ναός χτίστηκε το 1871. Στην συνέχεια των χρόνων χτίστηκαν νεότερα κελιά καθώς και το τριώροφο κωδωνοστάσιο στη βορειοδυτική πλευρά της μονής. Όπως και στα υπόλοιπα μοναστήρια έτσι και εδώ πολλοί πιστοί διαμένουν κατά τον Δεκαπεντισμό.
Αρκετά πιο νότια από τον Λιμνιώνα, ο χωμάτινος δρόμος που φεύγει από τη Μονή Μυρτιδίων και κατευθύνεται δυτικά προς τα παράλια του νησιού, οδηγεί στην μικρή παραλία Λιμνάρια η οποία είναι κατάλληλη και για ψάρεμα. Υπάρχει επίσης και ένα μικρό καταφύγιο για τα ψαροκάικα.
Εκκλησάκι στο νοτιοδυτικό άκρο του νησιού, πολύ κοντά στη μονή Μυρτιδίων. Υπάρχει μια ιστορία για το χτίσιμο της εκκλησίας, που λέει πως σε κάποια καταιγίδα, ο καπετάνιος Νικόλαος Κασιμάτης, που κινδύνευε στ' ανοιχτά με το ιστιοπλοϊκό του φορτωμένο κρασιά, έκανε τάμα στον άγιο Νικόλα, όπου βρει μέρος να προσορμιστεί, να του χτίσει μια εκκλησιά, ανακατεύοντας τη λάσπη με κρασί αντί για νερό. Έκανε λοιπόν τάμα στον Άγιο Νικόλαο, αν μπορέσει να βρεί μέρος να αράξει το καίκι του, μέσα στην τρικυμία να του χτίσει εκκλησία. Βρήκε λοιπόν ένα απάνεμο μέρος στο σημείο εκείνο και έχτισε την εκκλησία, χρησιμοποιώντας για τη λάσπη, κρασί που είχε στα αμπάρια αντί νερό. Η επίσκεψη του ναού απόγευμα χαρίζει ένα καταπληκτικό ηλιοβασίλεμα.
Φεύγοντας από τον Μυλοπόταμο προσπερνώντας την διασταύρωση που οδηγεί στο σπήλαιο της αγίας Σοφίας μετά από μία πολύ όμορφη διαδρομή με θέα το Ιόνιο πέλαγος θα καταλήξετε στην παραλία του Λιμνιώνα. Ακριβώς απέναντι από την παραλία βλέπουμε τα νησάκια της Παναγίας, δύο μικρές βραχονησίδες μπροστά από τον όρμο του Λιμνιώνα και κάτω ακριβώς από την Παναγία τη Μυρτιδιώτισσα, από όπου πήραν και το όνομα! Στον Λιμνιώνα υπάρχουν μερικά παραδοσιακά σπιτάκια τα οποία τα χρησιμοποιούσαν οι ψαράδες για κατάλυμα. Επίσης μπορείτε να γευθείτε του μεζέδες του κυρίου Νίκου ακριβώς πάνω στην αμμουδιά! Βόρεια του Λιμνιώνα υπάρχει μια σπηλιά μέσα στη θάλασσα η οποία ονομάζεται Φωκοσπηλιά γιατί εκεί ζουν φώκιες.
Μέσα στην καλύτερη τριάδα των παραλιακών προορισμών είναι η παραλία του Μελιδονιού. Βρίσκεται στα νοτιοδυτικά του νησιού και συνδέεται με χωματόδρομο με το χωριό Δρυμώνας. Αυτός ο μικρός κολπίσκος με ψιλή άμμο και κρυστάλλινα νερά με θέα προς την Χύτρα θα σας εντυπωσιάσει. Λειτουργεί καντίνα στην οποία διοργανώνονται beach party την μέρα και την νύχτα. Ο εναλλακτικός τρόπος πρόσβασης στην παραλία είναι με τον Καπετάν Σπύρο και το σκάφος του από το λιμανάκι του Καψαλιού.
Αυτή η Βυζαντινή εκκλησία του 10ου με 12ου αιώνα είναι χτισμένη στην συνοικία των Αραιών, κοντά στον Μυλοπόταμο, και θεωρείται ένα μικρό αρχιτεκτονικό θαύμα. Είναι ένας εγγεγραμμένος σταυροειδής με πολυγωνικό τρούλο, χωρίς νάρθηκα. Διασώζει δύο στρώματα τοιχογραφιών, βυζαντινών και μεταβυζαντινών. Ο ζωγραφικός διάκοσμος σώζεται σε 3 μέρη του ιερού βήματος: την πρόθεση αριστερά, το κυρίως ιερό, το διακονικό δεξιά. Αυτά τα τρία δεν επικοινωνούν μεταξύ τους. Ίσως στα χρόνια της Ενετοκρατίας να χτίσανε τα ανοίγματα για να χρησιμοποιήσουν την πρόθεση και το διακονικό σαν παρακείμενα ιερά κατά τη συνήθεια της καθολικής εκκλησίας. Μια άλλη πρωτοτυπία του ναού είναι ότι στην αψίδα του ιερού βήματος αντί για τη μορφή της Παναγίας Πλατυτέρας που υπάρχει συνήθως, εδώ έχουμε τη μορφή του αγίου Πέτρου. Στην αυλή του έχουν βρεθεί απομεινάρια προϊστορικών κατασκευών. Ο ναός βρίσκετε σε έναν παράδρομο στην είσοδο του χωριού ανάμεσα από πολλά πεύκα και έχει εκπληκτική θέα στα κεντρικά σημεία του νησιού και προς τον Μυλοπόταμο.
μικρό όρμο του Λιμνιώνα. Παραδοσιακό λιμενικό καταφύγιο που εξυπηρετούσε τους ψαράδες της περιοχής. Έχει μερικά παλιά σπίτια, μικρή ταβέρνα με ευγενέστατο ιδιοκτήτη, μαζεύει καλές παρέες
