Εκκλησία

Παναγία Τουρλιανή
Στο κληματοβούνι (λόφος πάνω από το Kλήμα) , θα βρείτε την εκκλησία της Παναγίας της Tουρλιανής. Εκτός από τις πολύ παλιές εικόνες της εκκλησίας, αξίζει να την επισκεφτείτε για την μαγευτική θέα που προσφέρει προς τα πάνω χωριά του νησιού, αλλά και προς την είσοδο του κόλπου του Αδάμαντα. Ξαποστάστε στο φιλόξενο προαύλιό της την ώρα που ο ήλιος δύει, για να απολαύσετε ένα φανταστικό ηλιοβασίλεμα.

Ο Άγιος Γεώργιος είναι η κεντρική εκκλησία του χωριού του Πέρα Τριοβασάλου. Εάν την επισκεφτείτε αξίζει να παρατηρήσετε τη μαρμάρινη πλάκα που δεσπόζει στην είσοδο της εκκλησίας και απεικονίζει τον Άγιο Γεώργιο έφιππο, το μαρμάρινο τέμπλο της και το μωσαϊκό του λαϊκού καλλιτέχνη Πέτρου Ραπανάκη που βρίσκεται στο προαύλιό της.

Εάν επισκεφτείτε τον Άγιο Γεώργιο ή τον Άγιο Σπυρίδωνα την ημέρα του Πάσχα, θα παρακολουθήσετε το «κάψιμο του Ιούδα», έθιμο που χρονολογείται από τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους και αναβιώνει μέχρι και σήμερα. Το έθιμο αυτό, συνδυάζεται και με το έθιμο του «μπαρουτιού», όπου οι νέοι των δύο χωριών, του Τριοβασάλου και του Πέρα Τριοβασάλου, πετάνε δυναμίτες σε χώρο ανάμεσα στις δύο εκκλησίες, διεκδικώντας ο καθένας τον τίτλο του νικητή. Νικητής είναι το χωριό που θα προκαλέσει τον περισσότερο θόρυβο και θα σκάσει τους περισσότερους δυναμίτες.

Η Τρυπητή είναι ένας παραδοσιακός καλοδιατηρημένος οικισμός, σχεδόν ενωμένος με την Πλάκα, κτισμένος αμφιθεατρικά πάνω από τα ερείπια της κλασικής πόλης του Κλήματος.
Το όνομά της οφείλεται στα μαλακά ηφαιστειογενή πετρώματά της, που έμοιαζαν τρυπημένα, όπως επίσης και στις πολλές τρύπες που υπάρχουν λαξεμένες στον βράχο πάνω στον οποίο είναι χτισμένη.
Στο κέντρο του χωριού δεσπόζει η εκκλησία του Αγίου Νικολάου, ενώ σε αυτό το χωριό σώζονται μοναδικοί, γραφικοί ανεμόμυλοι που παλιά χρησιμοποιούνταν για την άλεση σιτηρών και σήμερα οι περισσότεροι έχουν μετατραπεί σε ενοικιαζόμενα διαμερίσματα.
Στην Τρυπητή μπορείτε να απολαύσετε πανοραμική θέα στον κόλπο του Αδάμαντα και γαστρονομικά εδέσματα στα μεζεδοπωλεία και εστιατόρια του χωριού. Σε κοντινή απόσταση μπορείτε να επισκεφτείτε ακόμη και με τα πόδια τις Κατακόμβες και το Αρχαίο Θέατρο.

Τριοβάσαλος και Πέρα Τριοβάσαλος

Ξεκινώντας απ' το λιμάνι και πριν φτάσουμε στην Πλάκα, τα πρώτα χωριά που συναντάμε είναι ο Tριοβάσαλος και ο Πέρα Τριοβάσαλος.
Τα δύο αυτά σχεδόν συνεχόμενα χωριά έχουν δημιουργηθεί σε δύο γειτονικούς λόφους, είναι πυκνοκατοικημένα και κτισμένα αμφιθεατρικά, ενώ παρουσιάζουν αξιόλογη εμπορική κίνηση. Ο «Καρόδρομος» στον Τριοβάσαλο αποτελεί κεντρικό σημείο του νησιού, μιας και εκεί βρίσκονται αρκετές τράπεζες, δημόσιες υπηρεσίες,  καφενεία και εμπορικά καταστήματα. Τέλος, στον Τριοβάσαλο και στον Πέρα Τριοβάσαλος μπορείτε να επισκεφτείτε τις  δύο αξιόλογες εκκλησίες των χωριών αυτών, τον  Άγιο Σπυρίδωνα και τον Άγιο Γεώργιο αντίστοιχα.

Νεκροταφείο των επάνω χωριών 
Στον Τριοβάσαλο, πάνω στον δρόμο που οδηγεί στην Πλάκα θα δείτε το ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής νεκροταφείο των επάνω χωριών: της Πλάκας, των Πλακών, του Τριβασάλου, του Πέρα Τριοβασάλου και της Τρυπητής. Το νεκροταφείο αυτό διαθέτει μία πολύ πρωτότυπη αρχιτεκτονική, μιας και οι τάφοι του έχουν την μορφή μιας μικρής εκκλησίας.

Άγιος Νικόλαος
Στο κέντρο του χωριού της Τρυπητής δεσπόζει ο  μεγαλοπρεπής ναός  του Αγίου Νικολάου. Κτίστηκε το 1888 στη θέση μιας άλλης μικρότερης εκκλησίας, σύμφωνα με το σχέδιο του Αγίου Νικολάου της Σύρου.

Ο ναός αυτός διαθέτει πλούσιο και αξιόλογο διάκοσμο. Θα δείτε το μαρμάρινο τέμπλο του (του Τήνου μαρμαρογλύπτη Γ. Καπαριά), όμορφα ξυλόγλυπτα, το παλαιό εικονοστάσι του 17ου αιώνα, εικονοστάσι και δεσποτικό του Γ. Ι. Λαουτάρη και άµβωνα του Μηλιού Εµµ. Μαρκαντώνη. Ακόμα μπορείτε να θαυμάσετε σπουδαίες εικόνες του Εμμανοουήλ Σκορδίλη και άλλων καλλιτεχνών της Κρητικής Σχολής, μεταφερμένες από την Παλαιά Χώρα (τη μεσαιωνική πρωτεύουσα του νησιού).

Τέλος αξίζει να αναφέρουμε πως ο ναός αυτός παρουσιάζει και ένα αρχιτεκτονικό παράδοξο, μιας και λόγω έλλειψης επαρκούς χώρου, το μήκος του είναι μικρότερο από το πλάτος του.

Κοίμηση της Θεοτόκου ή Άγιος Χαράλαμπος
Η δυσιπόστατη αυτή εκκλησία βρίσκεται πίσω από το λιμάνι του Αδάμαντα, στο υψηλότερο σημείο του χωριού. Κτίστηκε από Κρήτες πρόσφυγες το 1870 και πήρε το όνομά της από την εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου της Προταϊτισσας (παλιά μητρόπολη του νησιού) και την διπλανή της εκκλησία, τον Άγιο Χαράλαμπο. Οι δύο αυτές εκκλησίες βρίσκονταν στην παλαιά πρωτεύουσα του νησιού, την Ζεφυρία, από όπου μεταφέρθηκαν το ξυλόγλυπτο τέμπλο και οι παλαιές εικόνες της μεγαλοπρεπής αυτής εκκλησίας.

 
Η αρχιτεκτονική του ναού είναι τρίκλιτος καμαροσκεπής μετά τρούλου και ο τρούλος της βρίσκεται πάνω στον ημικυλινδρικό θόλο του μεσαίου κλίτους. Στην αυλή του ναού θα θαυμάσετε το μωσαϊκό του Ιωάννη Καβρουδάκη, φτιαγμένο από μηλϊακά βότσαλα, το οποίο παριστάνει έναν αετό που πετάει προς την ανατολή. Παρατηρείστε στο κάτω του μέρος, ανάμεσα στα δυο δελφίνια, το έμβλημα της κοινότητας του Αδάμαντα.

 
Στην Κοιμήση της Θεοτόκου ή  Άγιο Χαράλαμπο (οι ντόπιοι την αποκαλούν με το δεύτερο όνομα),  θα δείτε εικόνες κρητοβυζαντινής τέχνης από τις κατεστραμμένες εκκλησίες της Ζεφυρίας, το ξυλόγλυπτο τέμπλο, καθώς και την πολύτιμη εικόνα της Παναγίας, που είναι καλυμμένη από ασημένιο φύλλο.

Το σύγχρονο αυτό παραλιακό χωριό βρίσκεται μέσα στον κόλπο του νησιού, έναν από τους μεγαλύτερους και ασφαλέστερους φυσικούς κόλπους  της Μεσογείου, και αποτελεί το μεγαλύτερο τουριστικό κέντρο της Μήλου.
Ο Αδάμαντας είναι το κύριο λιμάνι του και η πρώτη εικόνα που θα αντικρύσετε καθώς πλησιάζετε με το καράβι.

Χτισμένος στα βόρεια του κόλπου, ο Αδάμαντας ή «Αλαμάντο», όπως ονομαζόταν παλιότερα, κατοικείται από το 1824. Χτίστηκε από Κρήτες κυνηγημένους πρόσφυγες από τα Σφακιά, οι οποίοι ήρθαν στη Μήλο μετά την αποτυχημένη και αιματηρή επανάστασή τους έναντι των Τούρκων, ενώ σήμερα διαθέτει περίπου 1100 κατοίκους.

Η παραλιακή αυτή νησιωτική πολιτεία απαρτίζεται από κάτασπρα σπιτάκια με ανθοστόλιστες μικρές αυλές και στενά ήσυχα δρομάκια, που όλα μαζί συνθέτουν μία εικόνα εξαίσιας κυκλαδίτικης ομορφιάς. Ο Αδάμαντας τους καλοκαιρινούς μήνες σφύζει από ζωή. Σε αυτό το χωριό μπορείτε να συνδυάσετε την ξεκούραση και την ηρεμία με τη νυχτερινή ζωή και τη διασκέδαση, ενώ παράλληλα σας παρέχει και όλα όσα χρειάζονται για άνετες και ευχάριστες διακοπές: καφέ , εστιατόρια , ουζερί, πιτσαρίες, ψησταριές , σουβλατζίδικα, bar, club, εμπορικά καταστήματα, σούπερ μάρκετ, τράπεζες, λιμεναρχείο, τελωνείο, ιατρείο, φαρμακείο, οδοντιατρείο, πρακτορείο ελληνικού και διεθνούς τύπου, κλπ. Εδώ είναι παρούσα και η νυχτερινή ζωή του νησιού, με μπαράκια με πολυποίκιλη μουσική που ανεβάζουν τους ρυθμούς και το τέμπο της διασκέδασης μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες.

Στα αριστερά του λιμανιού θα βρείτε το πάρκινγκ και έπειτα τη συνοικία της Λαγκάδας με την ομώνυμη παραλία,  ενώ στα δεξιά του λιμανιού εκτείνεται ο κεντρικός παραθαλάσσιος δρόμος που οδηγεί στην κεντρική πλατεία του χωριού, όπου θα συναντήσετε τη στάση των λεωφορείων, καθώς και τα ταξί. Στη μία πλευρά του παραθαλάσσιου αυτού δρόμου υπάρχει εκτεταμένο πλακόστρωτο πεζοδρόμιο, καφετέριες, εστιατόρια και  τουριστικά μαγαζάκια, καθώς και τα δημοτικά Ιαματικά Λουτρά του Λάκκου, ενώ στην αριστερή πλευρά του βρίσκονται οι σχετικά νέες λιμενικές εγκαταστάσεις, οι οποίες σε συνδυασμό με την ασφάλεια που προσφέρει το φυσικό λιμάνι, καθιστούν τον Αδάμαντα κατάλληλο για yachting. (Από εκεί επίσης  ξεκινάνε και οι  εκδρομές με σκάφη και περιηγητικά ιστιοπλοϊκά για τις δυσπρόσιτες παραλίες του νησιού και για τον γύρω της Μήλου και της Κιμώλου.)

Εάν θέλετε να κολυμπήσετε, ο Αδάμαντας σας το προσφέρει και αυτό. Σε μικρή απόσταση και προσβάσιμες χωρίς μεταφορικό μέσο, μπορείτε να βρείτε τις παραλίες της Λαγκάδας (500 μέτρα από το κέντρο του Αδάμαντα) και του Παπικινού (1χλμ από τον Αδάμαντα).

Τέλος, στα αξιοθέατα του Αδάμαντα περιλαμβάνονται η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ο καθολικός ναός του Αγίου Νικολάου, το Μεταλλευτικό Μουσείο και το Εκκλησιαστικό Μουσείο, που στεγάζεται στη χιλιόχρονη εκκλησία της Αγίας Τριάδας.

Πολύ κοντά στο λιμάνι του Αδάμαντα, βρίσκεται η εκκλησία της Αγία Τριάδας, η οποία φιλοξενεί και το Εκκλησιαστικό Μουσείο.
Η εκκλησία αυτή, που μετρά χίλια χρόνια ζωής, χαρακτηρίζεται ως «σταυρεπίστεγη τρίκλιτη βασιλική μετά τρουλλοκαμάρας», μιας και αποτελείται από τρία κλίτη πάνω στα οποία υψώνεται κάθετα ο τρούλος στο ίδιο σχήμα με τον ναό. Αυτό το είδος εκκλησίας συναντάται πολύ σπάνια (υπάρχει μόνο άλλη μία  εκκλησία, στην Πελοπόννησο, στο Λεβίδι Αρκαδίας) και είναι ένα πολύ ενδιαφέρον αρχιτεκτονικό μνημείο.

Αρχικά είχε δημιουργηθεί για να λειτουργήσει ως μοναστήρι με το όνομα της Παναγίας της Θεοφανής, αλλά το 1839 την αγόρασαν Κρήτες πρόσφυγες και την έκαναν την εκκλησία του χωριού τους. Οι άκρες και τα τόξα του καμπαναριού της είναι επηρεασμένα από τα γοτθικά, ενώ τα υπέρθυρα και οι παραστάτες της είναι διακοσμημένα με γλυπτά παραδοσιακά και θρησκευτικά μοτίβα. Στην είσοδό της, στην αυλή,  θα δείτε δύο ψηφιδωτά, δημιουργίες του ντόπιου καλλιτέχνη Γιάγκου Καβρουδάκη. Τα δύο αυτά χρωματιστά ψηφιδωτά χρονολογούνται το 1937 και το ένα παριστάνει έναν δράκοντα στο σχήμα της Μήλου, ενώ το άλλο την μάχη του καλού και του κακού.

Από το 2000 στην Αγία Τριάδα στεγάστηκε και το Εκκλησιαστικό Μουσείο Μήλου, στο οποίο έχετε την ευκαιρία να θαυμάσετε μεγάλο μέρος της μηλέικης καλλιτεχνικής παράδοσης και κληρονομιάς και της μηλέικης αγιογραφικής παράδοσης. Πιο συγκεκριμένα, μπορείτε να δείτε εικόνες από τον 14ο αιώνα (όπως μία σπάνια αποκαθήλωση), έργα της Κρητικής σχολής, έργα του Εμμανουήλ και Αντώνιου Σκορδίλη και των Κρητικών ζωγράφων, επιτάφιους και ξυλόγλυπτα αναλόγια, εικονοστάσια του 17ου αιώνα, τον δεσποτικό θρόνο, τα τέμπλα, ασημένια δισκοπότηρα, θυμιατά, χρυσά αφιερώματα, δαχτυλίδια, περιδέραια, σκουλαρίκια και άλλα εκθέματα υψηλής καλλιτεχνικής αξίας.
 
 

Η πιο κοντινή παραλία στο λιμάνι του Αδάμαντα με καθαρά νερά και πολλά αλμυρίκια για φυσική σκιά. Διαθέτει μεγάλη αμμουδιά με χρυσόλευκη άμμο και είναι οργανωμένη.

Ο Άγιος Σπυρίδωνας είναι η κεντρική εκκλησία του χωριού του Τριοβασάλου και αποτελεί ενιαίο  οικοδόμημα με τη μικρότερη εκκλησία της Αγίας Μαρίνας. Η εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνος είναι μία ενδιαφέρουσα εκκλησία, αφού παρουσιάζει μία ιδιαίτερη αρχιτεκτονική με τέσσερις μεγάλες αψίδες. Σε αυτήν θα βρείτε εικόνες από τις κατεστραμένες εκκλησίες της παλιάς πόλης της Ζεφυρίας, καθώς και την εικόνα «Βασιλεύς Βασιλευόντων» του γνωστού κρητικού αγιογράφου Σκορδίλη.

Εάν επισκεφτείτε τον Άγιο Σπυρίδωνα ή τον Άγιο Γεώργιο την ημέρα του Πάσχα, θα παρακολουθήσετε το «κάψιμο του Ιούδα», έθιμο που χρονολογείται από τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους και αναβιώνει μέχρι και σήμερα. Το έθιμο αυτό, συνδυάζεται και με το έθιμο του «μπαρουτιού», όπου οι νέοι των δύο χωριών, του Τριοβασάλου και του Πέρα Τριοβασάλου, πετάνε δυναμίτες σε χώρο ανάμεσα στις δύο εκκλησίες, διεκδικώντας ο καθένας τον τίτλο του νικητή. Νικητής είναι το χωριό που θα προκαλέσει τον περισσότερο θόρυβο και θα σκάσει τους περισσότερους δυναμίτες.

Νοτιοδυτικά της Αγίας Τρίάδας (Εκκλησιαστικό Μουσείο) θα βρείτε τον καθολικό ναό του Αγίου Νικολάου. Χτίστηκε το 1827 από τον γάλλο υποπρόξενο Λουί Μπρεστ και  στο δάπεδο του υπάρχουν τρεις τάφοι καλυμμένοι από μαρμάρινες πλάκες με επιγραφές στα αγγλικά, τα γαλλικά και τα λατινικά.

The Museum opened up in September 2008 and it is housed over Adamantas harbor, in the building of the island’s old Community.
It was realized by the efforts of the doctor Petros Armenis in order to gather plenty of exhibits relating to the naval activity in Milos. The exhibits go back to the prehistoric age, with tools made of obsidian, then we move historically to the battle of Salamis and finally we reach the modern times.

In the Naval Museum you are given the chance to admire also rare maps, made by special cartographers as well as the wooden boat “Irene”.