Κάτω Μετόχι

ΝΑΟΣ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ
Στα 200 μ. βορειοδυτικά από την εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής βρίσκεται ο Ναός των Αγίων Αποστόλων, ο οποίος είναι ο μισός σε σπηλιά ενός γκρεμού.Λέγεται ότι περνώντας από την Κρήτη ο Απόστολος Παύλος, δημιούργησε έναν ναό 24 χιλιόμετρα ανατολικά της Ιεράπετρας και 5 χιλ. προς βορρά. Έτσι, ο ναός αυτός πιθανότατα είναι δημιούργημα του Αποστόλου Παύλου, σύμφωνα με την παράδοση.Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας υπήρξε κρυφό σχολείο και η πόρτα (είσοδος) είχε ύψος 1,2 μ.
Κάποιος νεωτεριστής το 1950 το χάλασε και του έδωσε το σημερινό του ύψος. Σ’ αυτόν το ναό είχαν επισημανθεί και εγκλωβιστεί πολλά γυναικόπαιδα από πειρατές και από Τούρκους. Με κατανυκτικές προσευχές και γονυκλισίες σχίστηκε ο βράχος- φαίνεται ακόμα και σήμερα- και ξέφυγαν με ασφάλεια στο απυρόβλητο βουνό, αποφεύγοντας βέβαια καταστροφή.
Το μοναστήρι γιορτάζει στις 29 Ιουνίου, την εορτή των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου.

ΠΕΤΡΟΛΙΒΑΝΟΣ ή ΦΛΕΒΑΡΗΣ
Το δάσος που είναι απέναντι από το μοναστήρι της Ζωοδόχου Πηγής λέγεται Πετρολίβανος, αλλά και Φλεβάρης Παλαιά ήταν ένας τεράστιος δρυμός με πηγές και ένας ασφαλής κρυψώνας στις τουρκοπειρατικές επιδρομές. Απέναντι,στα βορειοδυτικά, υπήρχε οικισμός με την ονομασία «Κάτω Μετόχι» και στα 800 μ. προς Βορρά βρισκόταν ένας άλλος ισοδύναμος οικισμός, με την ονομασία «Πάνω Μετόχι».Στους δύο αυτούς οικισμούς φαίνονται και σήμερα χαλάσματα και ερειπωμένα σπίτια.Στο Πάνω Μετόχι υπάρχει ένας πλάτανος από τους 5 που φύτεψε ένας κατάδικος με εντολή ενός Αγά για να του χαρίσει τη ζωή.
Το πρώτο το φύτεψε στην Αγία Φωτιά της Ιεράπετρας, το δεύτερο στο Πάνω Μετόχι, το τρίτο στο Σταυροχώρι, το τέταρτο στη Χρυσοπηγή και το πέμπτο, που καταστράφηκε πριν από μερικά χρόνια, στη Μαλαύρα.

Η περιοχή βρίσκεται νοτιο-ανατολικά του Σταυροχωρίου σε επιβλητικό τοπίο από μια σύνθεση λόφων και απότομων γκρεμών. Η οικοδόμησή του αποδίδεται σε κάποιο θαύμα, που έγινε στα τέλη του 19ου αιώνα.Σύμφωνα με την παράδοση,η αιτία για το κτίσιμό του έγινε εξαιτίας του παρακάτω περιστατικό: Κάποιος Σταυροχωριανός, ονόματι Πιπεράκης Ιωάννης, υπέφερε τόσο πολύ από τα μάτια του, που η τότε ιατρική επιστήμη τον είχε καταδικάσει. Στο σημείο που κτίστηκε το μοναστήρι υπήρχε μια μικρή πηγή.
Ένας βοσκός είδε σε όνειρό του έναν ασκητή με πλούσια γενειάδα στο σημείο της πηγής να του λέει: «Σε παρακαλώ να πεις στον άρρωστο Πιπεράκη να έλθει σε αυτήν την πηγή που είναι αγίασμα να προσευχηθεί, να πλύνει τα μάτια του και θα γίνει εντελώς καλά. Ο βοσκός ενημέρωσε τον άρρωστο και ευθύς αμέσως την επόμενη ημέρα πήγε στην πηγή, προσευχήθηκε, έπλυνε τα μάτια του και πράγματι έγινε εντελώς καλά.Η πηγή αυτή αυτή υπάρχει και σήμερα και μάλιστα με συνεχή ροή νερού.Το μοναστήρι σήμερα δεν έχει μοναχούς.

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΤΑΥΡΟΧΩΡΙΟΥ ΣΗΤΕΙΑΣ