Αγία Φωτεινή

ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ
Ένα από τα πιο σημαντικά μνημεία στην πρωτεύουσα της Άνδρου, είναι το περίφημο κάστρο της, το οποίο ήταν η οχυρωμένη κατοικία του Ενετού ηγεμόνα Μαρίνου Δάνδολου, όταν κατέκτησε το νησί. Χτίστηκε το 1207. Οι πύργοι και οι στρατώνες του κάστρου, καθώς και τα οικόσημα των Ενετών ηγεμόνων, ήταν καλά διατηρημένα μέχρι το 1943. Μετά από το σφοδρό βομβαρδισμό από τους Γερμανούς του ίδιου έτους, το κάστρο καταστράφηκε ολοσχερώς. Σήμερα, μπορεί κανείς να δει μόνο τα ερείπιά του.
Πού βρίσκεται: Στο άκρο της Χώρας, στην πλατεία του Αφανούς Ναύτη.
Πώς θα πάτε: Με τα πόδια, από την πλατεία Καΐρη.

ΝΕΙΜΠΟΡΙΟ
Που βρίσκεται: Στη Χώρα. Είναι ο δεύτερος κολπίσκος που «αγκαλιάζει» την πρωτεύουσα του νησιού.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: Αμμουδιά, με ρηχά νερά, ιδανική για οικογένειες με μικρά παιδιά. Εδώ βρίσκεται ο Ναυτικός Όμιλος Άνδρου, ενώ στο λιμάνι μπορεί κανείς να δει ψαράδικα και θαλαμηγούς. Οργανωμένη παραλία, με ξαπλώστρες, ντους και αποδυτήρια. Λειτουργούν ταβέρνες, καφέ, μπαράκια.
Πώς θα φτάσετε: Με τα πόδια από τη Χώρα, ή με Ι.Χ, ακολουθώντας τον παραλιακό δρόμο προς τις Στενιές.

ΓΙΑΛΙΑ (Εμπρός και πίσω)
Που βρίσκονται: Στην ανατολική πλευρά του νησιού, αμέσως μετά τη Χώρα, στο χωριό Στενιές.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: Στα εμπρός Γιάλια υπάρχει χαλικάκι, καθώς και χοντρά βότσαλα, ενώ λειτουργεί και εστιατόριο. Στα πίσω Γιάλια έχει αμμουδιά. Υπάρχουν ξαπλώστρες και λειτουργεί beach bar. Μπορεί κάποιος να πάει από τη μια παραλία στην άλλη, κολυμπώντας.
Πώς θα φτάσετε: Από τη Χώρα ακολουθούμε το δρόμο προς Νειμποριό κι εκεί στρίβουμε αριστερά προς Στενιές και Αποίκια. Σε λίγα λεπτά συναντάμε τη διασταύρωση (δεξιά) που οδηγεί στο χωριό Στενιές. Την ακολουθούμε και συναντάμε τα εμπρός Γιάλια στα δεξιά μας. Στα πίσω Γιάλια φτάνουμε με τα πόδια, αφήνοντας το αυτοκίνητο στον κεντρικό δρόμο.

Ένα από τα χαρακτηριστικά αρχιτεκτονικά κατάλοιπα του ένδοξου παρελθόντος του νησιού είναι οι ψηλοί τετράγωνοι πύργοι των αρχόντων του 17ου-19ου αιώνα, οι οποίοι βρίσκονταν στην ενδοχώρα. Διέθεταν υπόγειες αποθήκες και πολλά δωμάτια, ενώ η πρόσβαση γινόταν μέσω κινητής σκάλας και υπερυψωμένης θυρίδας. Η παλιότερη τέτοια κατασκευή είναι ο τριώροφος Πύργος του Μπίστη-Μουβελά στις Στενιές, με την επιγραφή «Σταματέλος Μπίστης» στην πρόσοψη (1734). Τόσο ο Πύργος του Μπίστη, όσο και οι υπόλοιποι πύργοι εξελίχθηκαν μετά το 19ο αιώνα και την ανάπτυξη της ναυτιλίας στα σημερινά αρχοντικά, τα οποία θεωρούνται μία πιο επιμελημένη και φροντισμένη παραλλαγή τους.

Το κτίσμα πέρασε από τρεις φάσεις ανοικοδόμησης. Η πρώτη μπορεί να ξεκινά από τον 13ο αιώνα. Κτίστηκε στα ερείπια τετραγωνικού πύργου, που πιθανόν να ήταν μεσαιωνικός και μάλιστα βυζαντινός. Η είσοδός του ήταν από την θύρα του κατωγιού. Το παράθυρα ήταν μικρά και το καθένα για προστασία είχε την «θερμίστρα» του (κατασκευή που έριχναν καυτό λάδι ή νερό στους επιτιθέμενους). Στο υπάρχον κτίσμα πλευρικά έκτισε δυο τοίχους για αντιστήριξη που παράλληλα επέκτειναν και το εμβαδόν του πύργου. Στο δώμα κτίστηκε βοηθητικό κτίσμα που στην συνέχεια μετατράπηκε σε περιστερώνα κλείνοντας και τα δύο παράθυρα που διέθετε.

ΓΙΑΛΙΑ (Εμπρός και πίσω)
Που βρίσκονται: Στην ανατολική πλευρά του νησιού, αμέσως μετά τη Χώρα, στο χωριό Στενιές.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: Στα εμπρός Γιάλια υπάρχει χαλικάκι, καθώς και χοντρά βότσαλα, ενώ λειτουργεί και εστιατόριο. Στα πίσω Γιάλια έχει αμμουδιά. Υπάρχουν ξαπλώστρες και λειτουργεί beach bar. Μπορεί κάποιος να πάει από τη μια παραλία στην άλλη, κολυμπώντας.
Πώς θα φτάσετε: Από τη Χώρα ακολουθούμε το δρόμο προς Νειμποριό κι εκεί στρίβουμε αριστερά προς Στενιές και Αποίκια. Σε λίγα λεπτά συναντάμε τη διασταύρωση (δεξιά) που οδηγεί στο χωριό Στενιές. Την ακολουθούμε και συναντάμε τα εμπρός Γιάλια στα δεξιά μας. Στα πίσω Γιάλια φτάνουμε με τα πόδια, αφήνοντας το αυτοκίνητο στον κεντρικό δρόμο.

Βρίσκεται ακριβώς απέναντι από το ενετικό κάστρο στην πρωτεύουσα της Άνδρου στη Χώρα και έχει συνολικό ύψος 36 μέτρα.

Ο φάρος Τουρλίτης κατασκευάστηκε το 1887 και είναι χτισμένος πάνω σε βράχο μέσα στη θάλασσα. Το ύψος του κυλινδρικού του πύργου είναι 7 μέτρα και τo εστιακό του ύψος είναι 36 μέτρα. Βρίσκεται ακριβώς απέναντι από το ενετικό κάστρο στην πρωτεύουσα της Άνδρου στη Χώρα.

Ο φάρος λειτούργησε για πρώτη φορά την 1η Ιανουαρίου του 1897 και ήταν καταδιοπτρικός Ε’ τάξεως με φωτοβολία 11 ναυτικά μίλια. Είναι πύργος στρογγυλός και έχει ύψος 5 μέτρα. Βρίσκεται επάνω στον ομώνυμο βράχο αριστερά των εισερχομένων στο λιμάνι της Άνδρου.

Το 1943 καταστράφηκε από τους Γερμανούς και το 1950, στα πλαίσια ανασυγκρότησης του φαρικού δικτύου, λειτούργησε ως αυτόματος ασετιλίνης, αλλά σε σιδηρόπλεκτο οβελό επάνω στα ερείπια του παλαιού.

Το 1994, με δωρεά της οικογένειας Γουλανδρή, ο πύργος ανακατασκευάστηκε στην αρχική του μορφή και από τότε λειτουργεί και πάλι ως αυτόματος ασετιλίνης. Με λαξευμένα σκαλιά μάλιστα να οδηγούν στην πόρτα του πέτρινου κοσμήματος…

Ο Φάρος Τουρλίτης στην Άνδρο ξεχωρίζει και για έναν ακόμη λόγο. Το γεγονός ότι είναι ο πρώτος “αυτόματος” φάρος της Ελλάδας με τεχνολογία που του έδινε μεγάλη αξιοπιστία γιατί δεν απαιτούσε διαρκή επιτήρηση. Στην διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου πολέμου, τον Σεπτέμβριο του 1943, ο βομβαρδισμός της Ιταλικής Φρουράς της Άνδρου από τους Γερμανούς κατέστρεψε μεταξύ άλλων και τον Φάρο.Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Φάρος Τουρλίτης, ένας από τους εντυπωσιακότερους φάρους της Ελλάδας έχει γίνει γραμματόσημο. Έχει ταξιδέψει σε όλο το κόσμο ως μέρος της σειράς γραμματοσήμων “Φάροι της Ελλάδας” των Ελληνικών Ταχυδρομείων.

https://www.omorfhzwh.gr/faros-toyrlitis-o-oraioteros-faros-ston-kosmo-vrisketai-stin-andro/