Κατεργο

Η μνήμη της Αγίας Ελέσης γιορτάζεται την 1η Αυγούστου. Η θέα από το μοναστήρι αυτό είναι φανταστική, ειδικότερα κατά το δειλινό, γιατί είναι χτισμένο σε ένα από τα υψηλότερα σημεία στα νότια του νησιού. Από το βουνό της Αγίας Ελέσης μπορεί κανείς να δει την παραλία του Μελιδονίου, αλλά και σχεδόν όλο το νησί. Το μοναστήρι χτίστηκε εκεί που μαρτύρησε η Αγία Ελέσα. Η Ελέσα ήταν κόρη του Ελλάδιου, από την Πελοπόννησο. Ήλθε στα Κύθηρα και μόνασε αφού ο πατέρας της δεν δεχόταν την χριστιανική πίστη της. Την κυνήγησε στο νησί και τη θανάτωσε το 375 μ.Χ. Ο νεότερος μονόχωρος ναός χτίστηκε το 1871. Στην συνέχεια των χρόνων χτίστηκαν νεότερα κελιά καθώς και το τριώροφο κωδωνοστάσιο στη βορειοδυτική πλευρά της μονής. Όπως και στα υπόλοιπα μοναστήρια έτσι και εδώ πολλοί πιστοί διαμένουν κατά τον Δεκαπεντισμό.

Στην είσοδο της Χώρας στρίβοντας δεξιά υπάρχει ένας χωματόδρομος που μας οδηγεί στην Φελωτή. Ο δρόμος είναι πολύ επικίνδυνος και χρειάζεται μεγάλη προσοχή. Κατηφορίζοντας, το τοπίο μπροστά μας εκπλήσσει, καθώς μεγάλα βράχια έχουν κατρακυλήσει από το βουνό της αγίας Ελέσας και έχουν στηθεί σε τυχαία σημεία πάνω στην πλαγιά. Στη Φελωτή υπάρχουν δύο-τρία σπιτάκια, ένας μικρός μόλος για τις ψαρόβαρκες και μια συμπαθητική παραλία με βότσαλο, στην οποία καταλήγει ακόμα ένα λαγκάδι. Την περιβάλλουν όμορφα βράχια τα οποία θα δείτε σε όλη την περιοχή, γεμάτα σπηλιές, που είναι πολύ ενδιαφέροντα για υποβρύχιο κολύμπι .Στα κοφτερά βράχια γύρω από τη Φελωτή θα δείτε τις "αλαταρές" όπου ντόπιοι μαζεύουν το αλάτι την εποχή όπου τα βράχια "στεγνώνουν". Λίγο παρακάτω μέσα σε μια σπηλιά βρίσκεται και το μικρό εκκλησάκι της αγία Πελαγίας όπου τους χειμερινούς μήνες πλημμυρίζει από τα μεγάλα κύματα.

Στα γραφικά μονοπάτια του Μέσα Βούργου στη Χώρα κάτω ακριβώς από την βόρεια πλευρά του κάστρου παρατηρούμε μια συστάδα από εκκλησάκια. Τρία από αυτά είναι ο άγιος Γιώργος, ο άγιος Δημήτριος και η αγία Τριάδα. Και οι τρεις ναοί είναι μονόχωροι και καμαροσκέπαστοι. Περιέχουν βυζαντινές τοιχογραφίες από τον 15ο αιώνα και μεταβυζαντινές του 18ου. Αξίζει ένας μικρός περίπατος!

προσβάσιμος από ένα χωματόδρομο κάτω ακριβώς από το κάστρο.

Κάστρο Χώρας Κυθήρων
Θεμελιώθηκε πάνω σε ένα φυσικό οχυρό κατά τον 13ο αιώνα, την περίοδο της κυριαρχίας των Βενετών. Χτίστηκε σε διάφορες φάσεις της ιστορίας του νησιού. Το μεγαλύτερο και κυριότερο τμήμα με την πρόσοψη χτίστηκε το 1503 από τους Βενετούς, οι οποίοι τοεπισκεύασαν και το ανασυγκρότησαν διότι έδιναν ιδιαίτερη σημασία στη στρατηγική θέση του. Δεδομένου οτι δεσπόζει ανάμεσα σε 3 πελάγη (Ιόνιο, Κρητικό και Αιγαίο) ήταν ανέκαθεν "το μάτι της Κρήτης", διότι η φρουρά μπορούσε να παρακολουθεί τις κινήσεις των καραβιών.
Η είσοδος του φρουρίου ήταν από τη σήραγγα (φόσσα). Στο μπροστινό τοίχο ήταν το λιοντάρι του Αγίου Μάρκου, το έμβλημα των Βενετών, το οποίο καταστράφηκε από τους Γάλλους το 1797 μαζί με τη Βίβλο των Ευγενών (libro d ‘oro) και τα οικόσημα. Μετά την είσοδο του φρουρίου αριστερά είναι οι φυλακές. Δεξιά προς την νοτιοδυτική ντάπια είναι η πελώρια στέρνα της Βενετικής περιόδου με θόλους και τόξα. Καθώς ανεβαίνουμε αριστερά είχε διώροφα σπίτια που κάποτεκατοικούνταν. Πριν 200 χρόνια το κάστρο ή "Φορτέτσα" είχε περίπου 200 κατοίκους. Ο τελευταίος κάτοικος του κάστρου έφυγε στην Κατοχή, οπότε οι κατακτητές επιτάξανε όσα κτίρια τους χρειάζονταν και εγκαταστάθηκαν. Δεξιά καθώς ανεβαίνουμε ένα κτίριο με τοίχους πάχους ενός μέτρου ήταν μπαρουταποθήκη και δίπλα ακριβώς είναι ο ναός του Παντοκράτρα με όμορφες τοιχογραφίες. Το κτίριο που σήμερα στεγάζει το Ιστορικό αρχείο Κυθήρων ήταν το διοικητήριο, η έδρα του Βενετού προνοητή και αργότερα του Άγγλου τοποτηρητή.
Στην πλατεία του διοικητηρίου είναι μια μεγάλη εκκλησία του 16ου αιώνα που αρχικά ήταν καθολική "η Παναγιά των Λατίνων". Αργότερα το 1806 εγκαινιάσθηκε σαν ορθόδοξη επ' ονόματι της Μυρτιδιωτίσσης. Δίπλα είναι η "Παναγία ορφανή" της οικογένειας Καλλονά, η οποία εκκλησία είχε την εικόνα και τα κειμήλια της μονής Αγκαράθου του Ηρακλείου για 300 χρόνια, αφότου η Κρήτη έπεσε στα χέρια Τούρκων. Στην εκκλησία της Μυρτιδιωτίσσης φυλασσόταν η εικόνα της σε περιόδους έξαρσης των πειρατικών επιδρομών. Από το 1842 η εικόνα επέστρεψε στο προσκύνημα των Μυρτιδίων και στο κάστρο έμεινε ένα αντίγραφο του 1844. Έξω από το φρούριο υπάρχει και δεύτερος καστρότοιχος προς Βορρά που περικλείει το Κλειστό Βούργο με πολλές εκκλησίες και σπίτια. Το κάστρο έχει πολλά κανόνια από την περίοδο των Βενετών, των Ρωσοτούρκων και των Άγγλων.

Μέσα στην καλύτερη τριάδα των παραλιακών προορισμών είναι η παραλία του Μελιδονιού. Βρίσκεται στα νοτιοδυτικά του νησιού και συνδέεται με χωματόδρομο με το χωριό Δρυμώνας. Αυτός ο μικρός κολπίσκος με ψιλή άμμο και κρυστάλλινα νερά με θέα προς την Χύτρα θα σας εντυπωσιάσει. Λειτουργεί καντίνα στην οποία διοργανώνονται beach party την μέρα και την νύχτα. Ο εναλλακτικός τρόπος πρόσβασης στην παραλία είναι με τον Καπετάν Σπύρο και το σκάφος του από το λιμανάκι του Καψαλιού.

Ο συγκεκριμένος ναός αποτελείται από ένα σύμπλεγμα τεσσάρων ναών. Αυτή η μορφή του συγκροτήματος δεν έχει όμοιο του στα Κύθηρα αλλά ούτε και σε όλη την Ελλάδα, μόνο στη Νάξο υπάρχει κάτι παρόμοιο, οπότε είναι ένα από τα σημαντικότερα μνημεία του νησιού.

Ο προσανατολισμός είναι σωστός μόνο στο νότιο ναό και στο βορειοανατολικό ενώ οι άλλοι δυο ναοί είναι στραμμένοι προς Βορρά. Ο νότιος και ο βορειοδυτικός ναός έχουν δυο κόγχες στο ιερό, είναι μονόχωροι κυθηραϊκού ρυθμού με τρούλο ενώ οι άλλοι δύο, βόρειος και βορειανατολικός είναι απλοί, μονόχωροι, καμαροσκέπαστοι. Λεπτομερειακά ο νότιος ναός ο μεγαλύτερος και παλαιότερος που έδωσε το όνομά του στο συγκρότημα, είναι ο άγιος Δημήτριος. Είναι μονόχωρος με τρούλο κυθηραϊκού τύπου ο οποίος στηρίζεται σε 4 κυθηραϊκά ημιχώνια. Το τέμπλο είναι χτιστό βυζαντινό. Είναι 6,70 Χ 3,10 μ.

Χτίστηκε το 13ο αιώνα και οι τοιχογραφίες είναι σε 3 στρώματα του 13ου και 14ου αιώνα και εικονίζονται ιεράρχες, μάρτυρες, ο Ευαγγελισμός, η Ανάληψη, οι Άγιοι 40, ο Θεολόγος, ο όσιος Θεόδωρος, η Μεταμόρφωση, ο άγιος Δημήτρης έφιππος, η Γέννηση στην κάμαρα του κυρίως ναού, η Σταύρωση και η Υπαπαντή.

Ο βορειοανατολικός ναός μάλλον είναι η Παναγία, μονόχωρος καμαροσκέπαστος με αψίδα. Ανήκει στο 13ο αιώνα. Έχει δυο στρώματα τοιχογραφιών βυζαντινά και δύο μεταβυζαντινές παραστάσεις. Εικονίζονται ιεράρχες, προφήτες, ο Ευαγγελισμός, τα Εισόδια, η Παναγία ένθρονη, ο Χριστός μέγας και άλλοι αρχιερείς.

Ο βόρειος ναός είναι ο Άγιος Νικόλαος, μονόχωρος καμαροσκέπαστος με αψίδα. Ανήκει στο 13ο αιώνα. Στην κτητορική επιγραφή αναφέρεται κάποιος ζωγράφος Δημήτριος από τη Μονεμβάσια αρχιδιάκονος, αλλά η χρονολογία έχει σβήσει.

Πίσω από την αγία τράπεζα ο άγιος Νικόλαος ημίσωμος, και από κάτω 4 ιεράρχες ολόσωμοι μετωπικοί. Πάνω από την αγία τράπεζα, υπήρχε μια τεραστία δέηση με το Χριστό να ευλογεί και να κρατά ανοιχτό βιβλίο. Δυστυχώς η μορφή καταστράφηκε από ένα παραθυράκι που άνοιξαν σε μεταγενέστερα χρόνια.

Στον κυρίως ναό ο άγιος Νικόλαος ένθρονος και ο Θεόδωρος στρατηλάτης έφιππος. Ο βορειοδυτικός ναός ο Άγιος Βασίλειος είναι μονόχωρος με τρούλο κυθηραϊκού τύπου με 2 κόγχες στο ιερό χτισμένος στα τέλη του 13ου αιώνα. Στην κάμαρα του κυρίως ναού η Κοίμηση της Θεοτόκου. Στο νότιο τοίχο του ιερού ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος και ο άγιος Ανδρέας.

Η μοναδική είσοδος είναι στα δυτικά και έτσι οι 4 ναοί επικοινωνούν μεταξύ τους διαδοχικά.