Εκκλησία

Το σπήλαιο "Λαβύρινθος" αναπτύσσεται στους λόφους του Ψηλορείτη, σε υψόμετρο 400 μ., βορειοδυτικά της κοινότητας Καστέλλι και 51 χλμ. από το Ηράκλειο. Αποτελεί πολυδαίδαλο αρχαίο λατομείο πωρόλιθου, το οποίο έχει σκαφθεί στην παρειά του λόφου. Μεγάλες αίθουσες αναπτύσσονται με διαδρόμους και διακλαδώσεις σε βάθος, με μέγιστο μήκος, από την είσοδο προς το μέγιστο σε μήκος μέτωπο εξόρυξης, 350 μ. Η διάνοιξη του άρχισε πιθανότατα κατά την Μινωική περίοδο, όπου οι ογκόλιθοι χρησιμοποιήθηκαν για την οικοδόμηση της γειτονικής Γόρτυνας και Φαιστού. Το 1941 οι γερμανικές κατοχικές δυνάμεις το χρησιμοποίησαν ως αποθηκευτικό χώρο πυρομαχικών, κτίζοντας την είσοδο. Το σπήλαιο έκτοτε παραμένει κλειστό ενώ η ύπαρξη διάσπαρτων πυρομαχικών εγκυμονεί πολλούς κινδύνους.

Η Ακρόπολη της Γόρτυνας βρίσκεται πάνω στον λόφο του Αγίου Ιωάννη, στα βορειοδυτικά του αρχαιολογικού χώρου. Το ύψωμα της Ακρόπολης της Γόρτυνας παρουσιάζει συνεχή κατοίκηση από τη Νεολιθική (6.000-3.000 π.Χ.) και τη Μινωική εποχή (3.000-1.200 π.Χ.) μέχρι και τη Μεσοβυζαντινή (6ος-10ος μ.Χ.).
Στα Γεωμετρικά χρόνια, 10ο-7ο π.Χ. αιώνα, διαμορφώθηκε ένας οχυρωμένος οικισμός ενώ τον 7ο ιδρύεται στη νότια πλευρά της Ακρόπολης μικρός ναός αφιερωμένος στην Αθηνά Πολιούχο. Η ανασκαφή στο ναό και στον αποθέτη του ιερού της Ακρόπολης έφερε στο φως πολύ σπουδαία έργα πλαστικής των αιώνων 10ου μέχρι 7ο π.Χ.
Τα Βυζαντινά χρόνια άφησαν τα ίχνη τους στην Ακρόπολη της Γόρτυνας, όπου πάνω στα ερείπια του αρχαίου ναού και με τη χρήση του δομικού υλικού του, χτίστηκε μία βασιλική τον 5ο ή 6ο μ.Χ. αιώνα. Τη βασιλική αυτή διαδέχτηκε μία δεύτερη στο διάστημα μεταξύ 6ου και 10ου μ.Χ.
Τον 7ο μ.Χ. αιώνα επί αυτοκράτορα Ηρακλείου η Ακρόπολη οχυρώνεται εκ νέου και αποκτά φρούριο στο κέντρο της. Τμήματα του τείχους του φρουρίου αυτού σώζονται μέχρι σήμερα αλλά δυστυχώς σε κακή κατάσταση.