Σχολείο

Βυζαντινή βασιλική με πεσσοστοιχίες, κτισμένη επάνω σε παλαιοχριστιανικό ναό. Από τις αλλεπάλληλες ανακαινίσεις διατηρείται το ξυλόγλυπτο τέμπλο του 17ου αιώνα και οι τοιχογραφίες του 19ου. (1820-1859). Το επισκοπικό σύνθρονο, που σώζεται στο ιερό, οδήγησε στην ταύτισή του με τον επισκοπικό ναό Βεσαίνης, που αναφέρεται σε επιγραφή του 11ου αιώνα.

Η ιερά Μονή του Τιμίου Προδρόμου κτίστηκε το 1550 από τον Αγιο Δαμιανό τον Μυριχοβίτη. Το υπάρχον σήμερα μοναστήρι είχε κτισθεί το 1797 στη θέση του παλαιότερου μοναστηριού. Βρίσκεται πάνω στον Κίσσαβο σε υψόμετρο 1000 μ., σ΄ένα από τα ωραιότερα φυσικά μπαλκόνια του βουνού και σε απόσταση 3,5 χιλ. δυτικά του χωριού Ανατολή, με μία υπέροχη θέα σε ολόκληρο τον Λαρισαϊκό κάμπο.Η Μονή αναπτύσσει μία αξιολογότατη και εντονότατη οικολογική και αγροτουριστική δράση, καθώς επιδιώκει την αρμονική και καλή σχέση γης και φύσης, αποτελώντας η ίδια ένα ζωντανό παράδειγμα και έναν πόλο έλξης για νέους αγρότες που θα θελήσουν να στραφούν στους παραδοσιακούς τρόπους καλλιέργειας. Ταυτόχρονα είναι και ένας φύλακας της περιοχής και προστάτης του περιβάλλοντος, αφού είναι αντίθετη στους ψεκασμούς και τη χρήση χημικών λιπασμάτων στις καλλιέργειες της περιοχής.

Στη Μονή λειτουργεί και εκθεσιακός χώρος οικολογικών προϊόντων που διατίθενται προς πώληση, όπως είναι γαλακτοκομικά και τυροκομικά προϊόντα, τα παράγωγα αυτών, μαρμελάδες από φρούτα της περιοχής, ελιές και διάφορα σκευάσματα από βότανα του βουνού.

Κοντά στη Μονή και σε απόσταση 3 χιλ. στη θέση «Δογαντζή» βρίσκεται το ασκηταριό του Αγιου Δαμιανού, το οποίο είναι διαμορφωμένο εντός φυσικού κοιλώματος στη ρίζα ενός τεραστίου βράχου

Ιστορία
Η περιοχή του Κισσάβου στην οποία βρίσκεται σήμερα το Εκκλησιαστικό Μουσείο, δηλαδή η περιοχή γύρω από το χωριό Ανατολή ή (Σελίτσιανη όπως ήταν η παλιά ονομασία του) αποτελούν μέρος μοναστικού κέντρου το οποίο καλούταν «Όρος των Κελλίων». Το όνομα αυτό προέρχεται από τα πολλά κελιά, ασκηταρειά αλλά και βυζαντινές μονές που βρίσκονταν σε όλη την περιοχή. Στο βουνό των Κελλίων, βάση πηγών αναπτύσσεται ο Μοναχισμός από τον 9ο έως τον 14ο αιώνα. Πολλές μορφές, οργανωτές του μοναχικού ιδεώδους πέρασαν και ασκήτεψαν στη περιοχή.
Σήμερα λίγο έξω από το χωριό Ανατολή λειτουργεί η γυναικεία Ιερά Μονή του Τιμίου Προδρόμου. Ένα τμήμα της μονής χρονολογείται από το 1100, το κυρίως μοναστικό οίκημα ιδρύθηκε το 1550 μΧ. από τον ιερομάρτυρα Δαμιανό, ο οποίος οργάνωσε εδώ μια κοινοβιακή κοινότητα μοναχών, που κατά το 16ο αιώνα ήταν από τις πιο ανεπτυγμένες μοναστικές κοινότητες στην ανατολική Θεσσαλία.

Στις μονές και τα ασκηταρειά της περιοχής (τα οποία δε λειτουργούν πλέον) υπήρχαν πλήθος εκκλησιαστικών αντικειμένων αλλά και εικόνες μεγάλης αξίας, τα οποία με τη φροντίδα του Πολιτιστικού Συλλόγου Ανατολιτών, συγκεντρώθηκαν και δημιουργήθηκε το Εκκλησιαστικό Μουσείο του Δήμου Λακέρειας.

Τοποθεσία

Το Εκκλησιαστικό Μουσείο βρίσκεται στο χωριό Ανατολή, το οποίο είναι σε ύψος 950μ ,απέχει περίπου 18χιλ από την έδρα του Δήμου, που είναι το χωριό Δήμητρα και 42 περίπου χιλ. από τη Λάρισα.

Το μουσείο δημιουργήθηκε το 1986 και στεγάζεται σε αίθουσα του Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου ο οποίος βρίσκεται στην πλατεία του χωριού, δίπλα από το παλιό δημοτικό σχολείο.

Συγκεκριμένα κλείστηκε ο γυναικωνίτης και η πίσω είσοδος του Ναού και δημιουργήθηκε ένας διώροφος χώρος ο οποίος φιλοξενεί τα εκθέματα του μουσείου.

Συλλογή
Στη συλλογή του μουσείου περιλαμβάνονται βενετσιάνικα ευαγγέλια του 1600, εικόνες και τρίπτυχα εικόνων του 17ου αιώνα, ξυλόγλυπτα τέμπλα, ιερά σκεύη, καθώς και σπάνιας ιστορικής αξίας ιερά χειρόγραφα.

Περίοδος Λειτουργίας

Τους καλοκαιρινούς μήνες : Από Σεπτέμβριο έως Μάιο

Πληροφορίες: Πολιτιστικός Σύλλογος Ανατολιτών, τηλ. 2410-551597

Η Όσσα είναι βουνό της Θεσσαλίας, γνωστό επίσης με το όνομα Κίσσαβος. Βρίσκεται στα βορειοανατολικά του νομού Λάρισας και νότια του Ολύμπου, του οποίου αποτελεί συνέχεια γεωλογικά και από τον οποίο χωρίζεται από την κοιλάδα των Τεμπών. Έχει μέγιστο υψόμετρο στα 1.978 μέτρα στη περιοχή Προφήτης Ηλίας.
Ο Κίσσαβος βλέπει δυτικά τον κάμπο της Λάρισας, νότια τον κάμπο της Αγιάς και ανατολικά την θάλασσα όπου καταλήγουν οι πλαγιές της, σχηματίζοντας ορμίσκους. Το βουνό χωρίζεται σε δύο μέρη από μια κοιλάδα, η οποία ονομάζεται στα βόρεια "Μεγάλο Φαράγγι" και στα νότια "Μεγάλο Ρέμα".
Από γεωλογική άποψη, ο Κίσσαβος παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον αφού στη βάση της αποτελείται από κρυσταλλικά πετρώματα, που όμως σκεπάζονται από άλλα στρώματα εκρηξιγενών πετρωμάτων. Στις περισσότερες πλευρές της και κυρίως στις ανατολικές, υπάρχουν εντυπωσιακές χαράδρες με ορμητικούς χείμαρρους, ομορφότερη από τις οποίες είναι η χαράδρα της Καλυψούς με ένα τοπίο που συμπληρώνεται από καταρράκτες, λίμνες και απότομα βράχια.
Στη συγκεκριμένη περιοχή διοργανώνονται δραστηριότητες εναλλακτικού τουρισμού όπως trekking, cantoning, flying fox, rafting, canoe-cayak, αλεξίπτωτο πλαγιάς κλπ. Ο Επισκέπτης μπορεί ακόμη να κάνει αναρρίχηση (υπάρχουν οργανωμένα αναρριχητικά πεδία), κατάβαση φαραγγιών, ποδηλασία βουνού και διάσχιση με οχήματα 4x4.
Άλλες κορυφές του Κισσάβου είναι οι Oξιές (1.613 μ.), οι Τρεις Στάλοι (1.513 μ.), ο Παλιολιάς (1.537 μ.), τα Ψηλά Δένδρα (1.231 μ.), η Βασιλίτσα (1.005 μ.), η Φωτεινή ή αλλιώς Τεπέ Τσαρδάκι (1.026 μ.) και το Καραμπίκι (1.057 μ.).

Δασικό Σύμπλεγμα Όσσας
Τα πυκνά δάση από έλατα, οξιές, δρύες, καστανιές και τα άφθονα νερά του, του προσδίδουν ένα ποιητικό μεγαλείο και τον χαρακτηρίζουν ως Βοτανικό Κήπο με πολλούς υδάτινους δρόμους, λίμνες και φαράγγια.
Μία έκταση 16.900 εκταρίων στο ΒΑ τμήμα του βουνού έχει χαρακτηριστεί Αισθητικό δάσος (Π.Δ. 5-5-1977 -Φ.Ε.Κ.175Δ/77 και Π.Δ. 444/29-8-1985 -Φ.Ε.Κ.160 Α/85 και 5Α/86) και αποτελεί ένα από τα 19 αισθητικά δάση της Ελλάδας, έχοντας ενταχθεί στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο προστασίας «ΦΥΣΗ 2000» (NATURA 2000), ως περιοχή εξαιρετικού φυσικού κάλλους.

Ο Κίσσαβος αποτελεί έναν τεράστιο βοτανικό κήπο, για την αφθονία και ποικιλία της βλάστησής του. Αείφυλλα-πλατύφυλλα, όπως αριές, κουτσουπιές, κουμαριές, ρείκια αλλά και άφθονα ποώδη (θυμάρι, ρίγανη) φύονται χαμηλά στο βουνό ενώ ψηλότερα επικρατούν οι βελανιδιές, οι καστανιές, οι κρανιές, τα σφενδάμια, οι φράξοι, οι φλαμουριές καθώς και η μαύρη πεύκη, με την οποία αναδασώθηκε ένα μικρό τμήμα αυτής της ζώνης. Από τα 500 ως τα 1600μ., κυρίως στις βόρειες και ανατολικές πλαγιές του βουνού, κυριαρχεί η οξιά είτε σε αμιγή δάση είτε σε μικτά με ελάτη. Στα βόρεια υπάρχουν πολλά καστανοπερίβολα, από τα οποία αποκλειστικά σχεδόν, παράγονται κάστανα και ελάχιστη ξυλεία.

Περιορισμένη είναι η εμφάνιση της ιπποκαστανιάς (Aesculus hippocastanum), που αποτελεί σπάνιο είδος ως αυτοφυές. Έπειτα από μακρύ χρονικό διάστημα υπερεκμετάλλευσης επανεγκαθίστανται έλατα, τα οποία αποτελούν το 13% της δασοκάλυψης του αισθητικού δάσους του Κισσάβου.

Μεγάλη ποικιλία ειδών συναντάται και πάνω από το δασοόριο που αρχίζει η αλπική ζώνη. Τέλος, σε τμήμα του δάσους επιτρέπεται ελεγχόμενα το κυνήγι.

Στους ορεινούς όγκους του Κισσάβου υπάρχουν αγριογούρουνα ζαρκάδια, λαγοί, φασιανοί, πέρδικες

Αισθητικό Δάσος Τεμπών – Δέλτα Πηνειού
Η περιοχή αποτελεί ένα φυσικό οικοσύστημα. Καταλαμβάνει το τμήμα του Πηνειού και εκατέρωθεν των οχθών του από την κοιλάδα των Τεμπών ως τις εκβολές του. Η κοιλάδα των Τεμπών είναι περιοχή ειδικής προστασίας και έχει χαρακτηριστεί τόπος ιδιαίτερου φυσικού κάλλους (Φ.Ε.Κ. 648 Β/68). Ο Πηνειός είναι σημαντικός για τα μοναδικά παρόχθια δάση του από πλατάνια, που δημιουργούν το αισθητικό δάσος των Τεμπών (Π.Δ. 921/22-1-1974 -Φ.Ε.Κ. 31Α/74, έκτασης 17.620 στρεμμάτων) και τις νησίδες με τα δρυοδάση.

Παράλληλα αποτελεί σημαντική περιοχή για τα πουλιά (παρυδάτια και αρπακτικά), ενώ από ιχθυολογική άποψη περιλαμβάνει κοινά είδη ψαριών. Το Δέλτα του Πηνειού αποτελεί καταφύγιο ή εκτροφείο θηραμάτων και απαγορεύεται η αλιεία σ' αυτό κατά την περίοδο αναπαραγωγής. Για την σημαντικότητα της περιοχής ως βιότοπου-υγρότοπου, γίνεται αναφορά σε διεθνείς και ευρωπαϊκούς καταλόγους, που εμπεριέχουν περιοχές με αυτά τα χαρακτηριστικά.

Ιστορικά στοιχεία
Στον Κίσσαβο (παλιά Όσσα μέχρι τον 11ομ.Χ.αι.), κατοικούσαν κατά την αρχαιότητα Μάγνητες, των οποίων η χώρα (Μαγνησία) άρχιζε από τις εκβολές του Πηνειού και κατέληγε στη χερσόνησο των Τρικέρων. Συνδέεται με τις Νύμφες, με τη λατρεία της Δήμητρας, με τον Ασκληπιό, με τον Ηρακλή (ο μύθος θέλει εδώ να άφησε την τελευταία του πνοή), με το Φιλοκτήτη (εδώ έζησε ο ήρωας του Τρωικού πολέμου), με το Μ.Αλέξανδρο κ.ά. Από τον αρχαιολογικό πλούτο του Κισσάβου εκείνο που μπορεί να θαυμάσει κανείς σήμερα είναι κυρίως ναοί, μοναστήρια και υπολείμματα κάστρων.