Νομός: Λασιθίου
Μέρη κοντινά με Αγία Μαρίνα
Ορεινό και απόκρημνο, στις δυτικές βουνοπλαγιές της Δίκτης, σε υψόμετρο 550μ, και 2 χλ. από το χωριό Μάλλες είναι χτισμένο το χωριό Χριστός.
Κατά την παράδοση οι πρώτοι του οικιστές έβλεπαν στο σημείο του χωριού κάθε νύχτα ένα φως, πήγαν εκεί, ανακάλυψαν μια εικόνα του Χριστού κρυμένη στους θάμνους, κατοίκησαν εκεί και ονόμασαν το χωριό Χριστός.
Σε κάθε επισκέπτη του το χωριό, προκαλεί συναισθήματα θαυμασμού για το πώς ο άνθρωπος, με όπλο την πίστη του στο Θεό, μπορεί να κατοικεί, να προκόβει, να ριζώνει, σε τόπο που σχεδόν μετεωρίζεται.
Όμορφο, καταπράσινο με πολλά τρεχούμενα νερά, παραδοσιακό αναλλοίωτο στο χρόνο, με στενά επικλινή σοκάκια με καλντερίμι, χωριό που οι περισσότεροι κάτοικοι “ μετανάστευσαν” στον Ξηρόκαμπο της Ιεράπετρας ασχολούμενοι με τα πρώιμα κηπευτικά.
Ο σημερινός οικισμός του Χριστού είναι παλιός πιθανά του 11ου αιώνα. Η εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος νότια του χωριού του 18ου αιώνα θεμελιώθηκε σε παλιότερο βυζαντινό ναΐσκο. Επίσης τεκμήρια αρχαίας κατοίκισης της αρχαίας Μάλλας υπάρχουν πάνω από το εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής. Επιγραφές από την αρχαία Μάλλα, κτίσματα, ψηφιδωτά, αρχαίοι τάφοι, κτερίσματα και αναθήματα, νομίσματα που παριστάνουν το Δία, τον Λαβύρινθο, τον αετό και τη λέξη ΜΑΛ.
Ιερό κορυφής, ναός κάποιας θεάς ή θεού, ακρόπολη ή οχυρό της αρχαίας Μάλλας, ο χώρος πάνω από την Αγία Παρασκευή του Χριστού. Ένας από τους ομορφότερους τόπους της Κρήτης. Τα γραφικό εκκλησάκι, οι πηγές με τα γάργαρα παγωμένα νερά, η πλατεία με την Ταβέρνα, τα θεόρατα, πλατάνια, συνθέτουν ένα επίγειο παράδεισο.
Η περιήγηση στα τοπία του Χριστού κόβει την ανάσα. Οι γκρεμοί, τα φαράγγια, η σκίστρα, οι πελώριοι βράχοι, τα καρστικά τοπία αποτυπώνουν τις βίαιες μεταμορφώσεις του γεωλογικού σχηματισμού του Κρητικού τοπίου.
Στο Τοπικό Διαμέρισμα Χριστού ανήκει και το οροπέδιο του Σελάκανου.
Μια κοιλάδα παραμυθένιας ομορφιάς με το μεγαλύτερο συνεχόμενο πευκόδασος της Κρήτης. Με την εκκλησία του Αγίου Ευσταθίου και την Παναγία την Σελακανιώτισσα. Το καφενείο της Στέλλας και την ιδιόκτητη αίθουσα εκδηλώσεων του πολιτιστικού συλλόγου του Σελάκανου. Με τις πολυτελείς πετρόχτιστες επαύλεις των Χριστιωτών που επενδύουν εκεί και παραθερίζουν όλο το καλοκαίρι. Περίφημο είναι και το φαράγγι του Σελάκανου και οι διαδρομές προς τις κορυφές Αφέντης, Σπαθί και Λάζαρος της Δίκτης. Περίφημα και τα Σελακανιώτικα φασολάκια που σερβίρονται με αγριοκάτσικο. Ο οικισμός του Χριστού, η γύρω περιοχή, το οροπέδιο του Σελάκανου παρουσιάζουν εξαιρετικό περιηγητικό ενδιαφέρον για όποιον θέλει να ξεφύγει από την αστική καθημερινότητα. Εξαιρετικής ομορφιάς επίσης είναι το παλιό λιθόστρωτο μονοπάτι που συνδέει το Σελάκανο με το Μεταξοχώρι.
Οι φυσικές ομορφιές, οι οπτικές αντιθέσεις, του Κρητικού ορεινού τοπίου αποθεώνονται στον Χριστό Ιεραπέτρας
Το Οροπέδιο της Λαπάθου βρίσκεται περίπου 36 χλμ δυτικά της Ιεράπετρας, κοντά στην Πάνω Σύμη,και ανήκει στην Ρίζα.Είναι ένα μικρό, αλλά πολύ όμορφο οροπέδιο με φόντο την άγρια ομορφιά των Λασιθιώτικων Βουνών και τις καταπράσινες πλαγιές του Σελάκανου. Η βλάστηση είναι αραιή μέσα στο Οροπέδιο και το έδαφος σε πολλά σημεία πετρώδες και χρησιμοποιείται από τους κτηνοτρόφους της περιοχής ως βοσκότοπος. Σε ένα σημείο του οροπεδίου υπάρχουν αρκετά πέτρινα παγκάκια και τραπέζια,\ενώ εδώ υπάρχει και το όμορφο ξωκλήσι των Αγίων Αποστόλων.Από εδώ ξεκινάει ένα από τα πιο δύσβατα φαράγγια του Λασιθίου, το φαράγγι των Αγίων Αποστόλων,ενώ στο μικρό αυτό οροπέδιο μπορεί να πάει κάποιος μέσω χωματόδρομου από την Κάτω Σύμη .
Το οροπέδιο του Λαπάθου βρίσκεται σε μία από τις ομορφότερες περιοχές της Κρήτης στα νότια σύνορα των νομών Ηρακλείου και Λασιθίου με την Κάτω Σύμη να ανήκει στο Ηράκλειο και την Πάνω Σύμη στο Λασίθι, και βρίσκονται στην αγκαλιά του πιο πυκνού και σημαντικού πευκοδάσους της Κρήτης μαζί με το γειτονικό Σελάκανο και τις Μάλλες. Όλη η περιοχή είναι γεμάτη από πηγές νερού που αναβλύζει από τις πλαγιές της Δίκτης δημιουργώντας μια καταπράσινη ρεματιά που στολίζει την περιοχή. Εδώ συναντάμε τις εκκλησίες της Παναγίας της Γαλατοκτισμένης και Νηστικοκτισμένης και του Αγίου Γεωργίου. Η πρώτη ονομάστηκε έτσι επειδή κατά την παράδοση ο ναός χτίστηκε από λάσπη και γάλα αντί για νερό με νηστικούς μάστορες σε όλη τη διάρκεια κατασκευής της. Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου βρίσκεται ένα χλμ. περίπου έξω από το χωριό, στον ακατοίκητο σήμερα οικισμό της Απάνω Σύμης, σε υψόμετρο 940 μ. και έχει τοιχογραφίες του Εμμανουήλ Φωκά από τα μέσα του 15ου αιώνα. Επίσης στην περιοχή συναντάμε και πολλά σπήλαια, που έκριβαν τους αντάρτες την περίοδο του πολέμου με σπουδαιότερα τα Ζυμπραγά Σπηλιάρια, τον Κισσόσπηλιο, το σπήλαιο Λέρη, τον σπήλιο του Μπουμπούλη, τον σπήλιο Ριζά και τον σπήλιο Χάλαβρα.
Μικρό χωριό με ελάχιστους κατοίκους, 4 ΚΜ δυτικά του χωριού Χριστός σε υψόμετρο 600Μ.
Οι Μεταξοχωρίτες μετανάστευσαν στα πεδινά της Ιεράπετρας, στο Στόμιο, στις Αμμουδαρές, στον Ξηρόκαμπο και ασχολούνται με τα θερμοκήπια. Το χωριό μετονομάστηκε το 1955 από Παρσάς σε Μεταξοχώρι προς τιμήν του Οικουμενικού Πατριάρχη Μελετίου Μεταξάκη που γεννήθηκε εδώ.
Ο οικισμός του Μεταξοχωρίου είναι του 17ου αιώνα όπως προκύπτει από την χρονολόγηση των παλαιών εκκλησιών. Παλιότερα ο Παρσάς όπως λεγόταν ήταν χτισμένος 2 km και πιο κάτω στη θέση Μυρταρας. Μέχρι το 1929 ανήκε στο Δήμο Μουρνιών στην επαρχία Βιάννου. Έκτοτε απετέλεσε αυτόνομη κοινότητα, την δεκαετία του 90 ανήκε στο Δήμο Νέας Μάλλας και σήμερα είναι τοπικό Διαμέρισμα του Δήμου Ιεράπετρας. Το 1630 είχε 138 κατοίκους, το 1940 είχε 281, και το 2001 απογράφονται 55 κάτοικοι. Οι μονίμως διαμένοντες στο χωριό όμως δεν ξεπερνούν τους 7.
Το Μεταξοχώρι έχει καλές υποδομές, ασφαλτοστρωτο δρόμο, ανακαινισμένο σχολείο, ηρώο πεσόντων, ωραίες παλιές και νέες εκκλησίες, την προτομή του Πατριάρχη Μελετίου Μεταξάκη. Συνδέεται οδικός με χωματόδρομο με τα Συμιανά χωριά Ρίζα – Μουρνιές.
Η νεότερη ιστορία του Μεταξοχωρίου είναι πλούσια σε πρόσωπα και γεγονότα από την εποχή της Τουρκοκρατίας και της Γερμανικής κατοχής. Κυρίαρχη μορφή ήταν ο Καπετάν Διακομανώλης που πολέμησε τους Τούρκους και την κατοχή ο Γιώργος Μεταξάκης (Δικηγόρος) που ήταν στην Νομαρχία και μιλούσε 7 γλώσσες. Το 1943 7 Παρσώτες πιάστηκαν και εκτελέστηκαν στην Σφακούρα της Ρίζας.
Το Μεταξοχώρι ή Παρσάς με τα ερειπωμένα σπίτια Κρητικού ρυθμού, την εκκλησία του Κοιμητηρίου μισογκρεμισμένη, τα υπέροχα φυσικά τοπία, τη θέα των βουνοκορφών έχει ωραίο υγιεινό κλίμα και απίστευτη ησυχία που διαταράσσεται μόνο από τις φωνές των ζώων και των πουλιών. Απίθανες ορειβατικές, φυσιολατρικές διαδρομές. Το σπήλαιο στο “Κλεισίδι” οπου υπάρχουν παλαιά ευρήματα, σκεύη και σκελετοί ανθρώπων που κατέφευγαν εκεί την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Βόρεια του Μεταξοχωρίου σε μεγάλο υψόμετρο είναι και το σπήλαιο της “Νεραϊδόγουλας” το οποίο παρουσιάζει ένα ανεξήγητο φαινόμενο. Μερικές φορές τον Αύγουστο εκβάλουν από τα έγκατα του σπηλαίου απίστευτες ποσότητες νερού που πλημμυρίζουν τον “Ψωριάρη ποταμό” και προκαλούν καταστροφές. Γι αυτό ίσως ονομάστηκε “Νεραϊδόγουλα” δηλαδή πηγή της Νεραϊδας.
Στο Μεταξοχώρι όμως κυριαρχεί η μορφή του οικουμενικού Πατριάρχη Μελετίου Μεταξάκη, 1871-1935. Η προσφορά του στις θέσεις που υπηρέτησε ήταν τεράστια και η προτομή του κοσμεί την κεντρική πλατεία της Ιεράπετρας.
Το Μεταξοχώρι σήμερα περιμένει να ξανακατοικηθεί, να ζωντανέψει αφού έχει καταπληκτικό κλίμα και αέρα μυρωμένο από τις κατάφυτες βουνοπλαγιές της Δίκτης. Οι λιγοστοί κάτοικοι που απολαμβάνουν την ηρεμία περιμένουν τους απόδημους, τους ορειβάτες, τους φυσιολάτρες να θαυμάσουν το χωριό του Πατριάρχη Μελετίου Μεταξάκη.
Μικρό χωριό χτισμένο σε υψόμετρο 540 μ. στις νότιες παρυφές του όρους Δίκτη, της επαρχίας Ιεράπετρας – Βιάννου. Τα επιβλητικά βουνά πάνω από το χωριό,
ο νότιος ορίζοντας στους ελαιόφυτους λόφους και στα κάτω χωριά, το δροσερό κλίμα σου δημιουργούν σωματική και πνευματική ευεξία σ αυτό το μπαλκόνι της Κρητικής φύσης.
Πέντε οικισμοί, οι δύο ακατοίκητοι σήμερα, αποτελούσαν την κοινότητα της Ρίζας, το σημερινό τοπικό Διαμέρισμα του Δήμου Ιεράπετρας.
Ανάμεσα στα αξιοθέατα είναι η Σφακούρα ανατολικά με την εκκλησία του Τιμίου Σταυρού, το ηρώο των εκτελεσθέντων στην κατοχή, και τα ερείπια του “Κούλε της Ρίζας”. Εδώ υψώθηκε η Ελληνική σημαία από τους αντάρτες του Καπετάν Μπαντουβά. Εδώ εκδηλώθηκε η θηριωδία των κατακτητών που μαρτυρούν τα κρανία των νεομαρτύρων με τις χαριστικές βολές όπως στα Καλάβρυτα.
Άλλος συνοικισμός είναι η Ζούρβα ή Ρίζα όπως μετονομάστηκε και δυτικά ο συνοικισμός του “Καημένου”.
Εγκαταλειμμένοι οικισμοί είναι τα Τσικαλουδιανά στην είσοδο του χωριού, από τους Τσουκαλουδάκηδες που κατοικούσαν εκεί και τα Πανακιανά λίγο κάτω από το χωριό από τους Πανακάκηδες ή Πανακομιχελάκηδες Παλιό μεσαιωνικό χωριό η Ρίζα, φυσικό οχυρό, με ιστορία πολιτισμό θρύλους και παραδόσεις. Ο συνοικισμός “Καημένος” πήρε το όνομα του πρώτου του οικιστή που οι πειρατές έκαιγαν το πανδοχείο του. Ο θρύλος του Σαραντάπηχου που κατοικούσε δίπλα στη Ρίζα, δυτικά, στο φαράγγι του Λάπαθου και ο θησαυρός του όπως και το μνήμα του δίπλα στο δρόμο, όπως και άλλες παραδόσεις είναι έντονες στην μνήμη των Ριζωτών.
Σπουδαίες είναι οι παλιές εκκλησίες της Ρίζας με εξαιρετικό ενδιαφέρον και της Πάνω Σύμης που ενοριακά ανήκει επίσης στη Ρίζα.
Ηρωικό, μαρτυρικό χωριό κάηκε πολλές φορές από την εποχή της Ενετοκρατίας.
Άντρο ανταρτών λόγω γειτονίας με τα απότομα Λασιθιώτικα βουνά. Το 1881 απογράφονται 174 κάτοικοι, το 1920 217 και το 2001 είχε 40 κατοίκους.
Το χωριό Ρίζα σήμερα κατοικείται από συνταξιούχους, λίγους κτηνοτρόφους και μελισσοκόμους και απόδημους της Ριζιώτικης παροικίας, της Αθήνας. Μικρό αλλά ζωντανό χωριό με ευρύχωρη πλατεία, ταβέρνα – καφενείο έργα του συλλόγου της Ρίζας, Εδώ συναθροίζονται από όλη την περιφέρεια οι Ριζιώτες καθημερινά πίνοντας ρακή, εκδηλώνοντας την αγάπη τους στο χωριό τους.
Η Ρίζα είναι το χωριό του Καλλιτέχνη της Παραδοσιακής Κρητικής μουσικής Μανώλη Αλεξάκη.
Στον πηγαιμό για τα αξιοθέατα της Ρίζας στις απείρου φυσικού κάλλους διαδρομές, προς το οροπέδιο του Λάπαθου, η θέα του Λυβικού και των γύρω περιοχών από τα παρατηρητήρια που έφτιαξε ο σύλλογος της Ρίζας συγκλονίζουν.
Πεύκοι, πρίνοι, κυπαρίσσια, το μικρό οροπέδιο με το παλιό εκκλησάκι των Αγίων Αποστόλων, οι γκρεμοί, τα βάραθρα, το φαράγγι προσφέρουν μοναδική περιηγητική εμπειρία.
This little monastery is a dependency of the Monastery of Virgin Mary ‘Faneromeni’ (the Revealed one). No historical or archival information on it was known prior to the end of the 19th century. Some building remnants of the small monastic complex remain, which were used as summer residences for the inhabitants of Mythoi in the previous century (1993 Psilakis B, 539).
The catholicon is dedicated to Virgin Mary ‘Panagia Zoodochos Pigi’ (the life-giving source). It is a small single-nave church of 2.50 x 6.70 m with a barrel-vaulted transverse reinforcing arch. The interior decor does not preserve any frescoes that would help in dating it. It is currently inactive and belongs to the Parish of Mythoi.
